Naczelna Rada Lekarska skrytykowała projekt rozporządzenia, który rozszerza uprawnienia pielęgniarek do ordynowania leków i wystawiania recept. W stanowisku z 9 października 2026 r. Prezydium NRL zwraca uwagę na ryzyko, że pacjenci z infekcjami dróg oddechowych będą kierowani wyłącznie na porady pielęgniarskie, zamiast skorzystać z konsultacji lekarza.
– „Wiele placówek ochrony zdrowia zapewne skorzysta z tej możliwości ograniczając pacjentom dostęp do leczenia w tych schorzeniach tylko do porady pielęgniarki” – przewiduje samorząd lekarski.
Obawy NRL dotyczą projektu rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia przekazanego do uzgodnień i konsultacji we wrześniu 2026 r. Dokument nie wprowadził jeszcze nowych uprawnień. Ich zakres będzie zależał od ostatecznego brzmienia przepisów.
Oseltamiwir, cefadroksyl i leki dostępne bez recepty
Projekt MZ (MZ1915) przewiduje rozszerzenie wykazu substancji czynnych, które mogą ordynować uprawnione pielęgniarki i położne. Wśród nowych pozycji znalazły się m.in. oseltamiwir, stosowany w leczeniu grypy A i B, furoinian mometazonu w aerozolu do nosa, erdosteina i karbocysteina. Projekt uwzględnia również cefadroksyl, z zastrzeżeniem dotyczącym uczulenia na fenoksymetylpenicylinę u pacjentów z chorobami gardła.
Przewidziano także doprecyzowanie możliwości ordynowania leków dostępnych bez recepty, z wyłączeniem określonych preparatów zawierających substancje psychoaktywne. Nowe uprawnienia dotyczące wymienionych substancji mają przysługiwać pielęgniarkom spełniającym warunki określone w ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej; nie wszystkie projektowane zmiany obejmują również położne.
Resort wiąże te zmiany z rozwojem opieki nad pacjentami z infekcjami, w tym z przygotowywanym świadczeniem „porada infekcyjna pielęgniarki” w podstawowej opiece zdrowotnej. Założeniem jest szersze wykorzystanie kompetencji pielęgniarskich w udzielaniu świadczeń, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym.
Spór o organizację opieki
NRL ma zastrzeżenia nie tylko do listy leków. Główna obawa dotyczy tego, jak podmioty lecznicze zorganizują opiekę po ewentualnym wejściu w życie nowych przepisów. Samorząd przewiduje, że część placówek może ograniczyć dostęp do lekarza w przypadku grypy, chorób gardła, alergicznego nieżytu nosa, przewlekłego lub sezonowego kataru siennego oraz infekcji oskrzeli. Tymczasem Prezydium NRL opowiada się za zachowaniem szerokiego dostępu do świadczeń lekarskich, szczególnie w podstawowej opiece zdrowotnej.
To, jak w praktyce będzie wyglądał nowy model opieki, zależy nie tylko od tego, jakie leki znajdą się w ostatecznym wykazie, a także od wdrożenia nowych rozwiązań w placówkach POZ. Ważne będzie to, czy rozszerzenie kompetencji pielęgniarek będzie uzupełniało dostęp do świadczeń, czy w części podmiotów stanie się podstawą do zmiany dotychczasowej ścieżki konsultacji.
Projekt rozporządzenia został skierowany do uzgodnień i konsultacji publicznych 11 września 2026 r.
Źródła: stanowisko nr 28/26/P-X Prezydium NRL z 9 października 2026 r.; projekt rozporządzenia MZ1915 wraz z uzasadnieniem, NIL.org.pl.
