Ponad 5,5 tys. osób oczekuje na objęcie pielęgniarską opieką długoterminową domową (PODD) – wynika z danych NFZ przywołanych przez Koalicję „Na pomoc niesamodzielnym”. Organizacja zwraca uwagę, że oficjalne kolejki nie pokazują pełnej skali niezaspokojonych potrzeb. Problem dotyczy pacjentów przewlekle chorych i niesamodzielnych, którzy nie wymagają hospitalizacji, ale potrzebują regularnej opieki pielęgniarskiej w domu. Świadczenie obejmuje m.in. ocenę stanu zdrowia, wykonywanie procedur pielęgniarskich, monitorowanie zagrożeń i edukację bliskich. – Kolejki do PODD, czyli pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej – najtańszego świadczenia w opiece długoterminowej finansowanej przez NFZ – pokazują, że system nie odpowiada na rzeczywiste potrzeby osób niesamodzielnych. Za każdą osobą oczekującą stoi pacjent wymagający regularnego wsparcia oraz rodzina próbująca zapewnić mu opiekę, często ponad swoje możliwości – mówi Magdalena Osińska-Kurzywilk, prezeska Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”.
Mniej pacjentów objętych opieką
Ograniczona dostępność pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej nie jest nowym problemem. Potwierdza to opublikowany w lipcu 2026 r. raport Ministerstwa Finansów „Przegląd wydatków na opiekę długoterminową”. Wynika z niego, że w 2019 r. z PODD korzystało 60,9 tys. osób, a w 2024 r. – 58,2 tys. Jednocześnie w latach 2020–2024 liczba osób oczekujących na to świadczenie w trybie stabilnym wzrosła o 31 proc.
Autorzy raportu wskazują, że spadek liczby pacjentów nie oznacza zmniejszenia zapotrzebowania na opiekę, lecz wiąże się z ograniczoną wydolnością systemu, wynikającą m.in. z barier kadrowych i finansowych.
W tym samym okresie rosły nakłady na pielęgniarską opiekę długoterminową domową. Wydatki publiczne na ten cel zwiększyły się z 394,7 mln zł w 2019 r. do 789,2 mln zł w 2024 r. Mimo niemal dwukrotnego wzrostu nominalnych wydatków liczba osób korzystających ze świadczeń była niższa niż pięć lat wcześniej.
Ponad 90 proc. nadwykonań nierozliczonych
Sytuację świadczeniodawców komplikuje rozliczanie świadczeń wykonanych ponad limity określone w kontraktach z NFZ. Według informacji przekazanych przez Koalicję „Na pomoc niesamodzielnym” ponad 90 proc. wartości nadwykonań w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej za 2025 r. pozostawało nierozliczone. Rozliczenia zakończono dotychczas jedynie w województwie zachodniopomorskim. Kilkuset świadczeniodawcom nie przedstawiono jeszcze propozycji rozliczenia wykonanych świadczeń.
Koalicja informuje, że kilkukrotnie zwracała się w 2026 r. do prezesa NFZ o dane dotyczące stanu rozliczeń. Według organizacji niepewność finansowa utrudnia placówkom planowanie działalności i przyjmowanie kolejnych pacjentów.
– Rozliczenie świadczeń już udzielonych ma znaczenie nie tylko dla podmiotów realizujących opiekę, ale przede wszystkim dla pacjentów. Jeżeli warunki finansowe udzielania świadczeń pozostają niepewne, trudniej utrzymać ich dostępność i rozwijać działalność, a tym samym obejmować opieką kolejne osoby – podkreśla Magdalena Osińska-Kurzywilk.
Na problemy związane z finansowaniem i dostępnością świadczeń zwraca uwagę również samorząd zawodowy pielęgniarek.
– PODD to nie jest zwykła pomoc w codziennych czynnościach, lecz specjalistyczne świadczenie zdrowotne: obejmuje m.in. ocenę stanu pacjenta, wykonywanie procedur pielęgniarskich, monitorowanie zagrożeń i edukację bliskich. Wymaga wiedzy, doświadczenia i przede wszystkim ciągłości opieki. Bez adekwatnego finansowania oraz warunków pozwalających pielęgniarkom bezpiecznie wykonywać zawód nie poprawimy dostępności tej opieki – mówi Mariola Łodzińska, prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.
Dodatkowym sygnałem ograniczania dostępności świadczeń jest spadek liczby podmiotów realizujących PODD. Według danych przywołanych przez koalicję w 2016 r. było ich 1133, a w 2025 r. – 936, czyli o blisko 17 proc. mniej.
Wobec starzenia się społeczeństwa i rosnącego zapotrzebowania na opiekę długoterminową utrzymanie dostępności świadczeń realizowanych w domu pacjenta pozostaje jednym z istotnych wyzwań dla systemu ochrony zdrowia.
Źródło: newseria.pl
