Wspólne stanowisko podpisało osiem organizacji lekarskich.

Osiem medycznych towarzystw naukowych apeluje o wstrzymanie prac nad zmianą zasad finansowania Agencji Badań Medycznych. Ich zdaniem zastąpienie stałego odpisu z NFZ w wysokości 0,3 proc. mechanizmem „do 0,3 proc.” może utrudnić planowanie wieloletnich badań klinicznych i projektów biomedycznych. 

Zmiana polegająca na innym niż do tej pory sposobie ustalania środków przekazywanych z NFZ do Agencji Badań Medycznych znalazła się w projekcie nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Projekt zakłada, że odpis mógłby wynosić do 0,3 proc., a jego wysokość byłaby ustalana co roku w zależności od zapotrzebowania finansowego Agencji. 

Towarzystwa: badania wymagają wieloletniego finansowania

Sygnatariusze stanowiska podkreślają, że badania kliniczne i projekty biomedyczne są przedsięwzięciami wieloletnimi. Obejmują m.in. przygotowanie protokołu, uzyskanie wymaganych zgód, rekrutację pacjentów, prowadzenie obserwacji, analizę wyników i końcowe rozliczenie projektu.
Dlatego – jak wskazują – poziom finansowania powinien być możliwy do przewidzenia w perspektywie dłuższej niż jeden rok budżetowy.
„Do 0,3 proc.” oznaczałoby natomiast, zdaniem autorów stanowiska, mniejszą przewidywalność środków, a tym samym trudniejsze planowanie zobowiązań wobec ośrodków badawczych i pacjentów.

Projekty mało interesujące dla biznesu

Towarzystwa przypominają, że jednym z ważnych zadań ABM jest finansowanie niekomercyjnych badań klinicznych. W odróżnieniu od badań prowadzonych przede wszystkim w celu rejestracji i komercjalizacji nowych leków, mogą one służyć m.in. porównywaniu dostępnych metod leczenia, optymalizacji terapii czy ocenie zastosowania leków poza zarejestrowanymi wskazaniami.
Takie projekty mają szczególne znaczenie w dziedzinach, w których potencjał komercyjny jest ograniczony, m.in. w pediatrii, chorobach rzadkich, wielochorobowości czy niektórych procedurach zabiegowych.
Według danych przywołanych w stanowisku, przed powstaniem ABM udział polskich ośrodków akademickich w niekomercyjnych badaniach klinicznych wynosił około 2–3 proc. W Europie Zachodniej udział instytucji naukowych w takich badaniach sięgał natomiast około 30–40 proc.

495 projektów za 6,2 mld zł

Według danych ABM do końca 2025 r. Agencja podpisała umowy dotyczące 495 projektów o łącznej wartości 6,2 mld zł. Jak podano, około 95 tys. pacjentów ma dzięki nim uzyskać dostęp do innowacyjnych terapii lub diagnostyki.
Wśród finansowanych dziedzin znalazły się m.in. pediatria, hematologia, choroby rzadkie i choroby genetyczne.
Rozbudowana została również infrastruktura służąca prowadzeniu badań. W 2026 r. Polska Sieć Badań Klinicznych obejmowała 35 Centrów Wsparcia Badań Klinicznych, których utworzenie kosztowało około 400 mln zł ze środków krajowych i KPO. Równolegle rozwijana jest sieć 19 Regionalnych Centrów Medycyny Cyfrowej, mających zapewnić infrastrukturę do bezpiecznego wykorzystywania danych zdrowotnych i biomedycznych w badaniach.

Towarzystwa nie sprzeciwiają się kontroli ABM

Autorzy stanowiska zaznaczają jednocześnie, że przejrzystej kontroli powinno podlegać zarówno wykorzystanie środków publicznych, jak i efekty programów oraz znaczenie kliniczne i naukowe poszczególnych projektów.
Przypominają, że ABM była już kontrolowana m.in. przez Najwyższą Izbę Kontroli, Ministerstwo Zdrowia i Krajową Administrację Skarbową. Kontrole wskazywały z jednej strony wartość wielu zrealizowanych zadań, a z drugiej obszary wymagające poprawy organizacyjnej i nadzorczej.

Apel o wstrzymanie zmian

W ocenie ośmiu towarzystw przy projektowaniu zasad finansowania ABM trzeba przede wszystkim uwzględnić trzy kwestie: przewidywalność finansowania, ciągłość już rozpoczętych projektów oraz możliwość dalszego rozwoju niekomercyjnych badań klinicznych.
Sygnatariusze apelują więc o wstrzymanie prac nad zmianą zasad finansowania ABM i przeprowadzenie dyskusji. Nad przyszłym modelem finansowania badań medycznych powinni wypowiedzieć się reprezentanci nauki, klinicyści, pacjenci oraz instytucje odpowiedzialne za organizację i finansowanie ochrony zdrowia.
Stanowisko podpisali przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, Polskiego Towarzystwa Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego, Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej.

Źródło: informacja prasowa
 

ABM