Streszczenie
Wspólną cechą większości przypadków jest, leżące u podstawy objawów, uszkodzenie warstwy rogowej naskórka, prowadzące do dysfunkcji bariery ochronnej. Przeznaskórkowa utrata wody wzrasta w przypadku naruszenia bariery ochronnej skóry, która dodatkowo jest niszczona podczas kontaktu z wodą. Dokładne rozpoznanie i odpowiednie leczenie jest znacznym wyzwaniem, a zapalenie skóry rąk często przechodzi w postać przewlekłą. Leczenie początkowe ma na celu zmniejszenie stanu zapalnego i przywrócenie prawidłowej bariery ochronnej skóry. Zaleca się unikanie środków drażniących, potencjalnych alergenów, stosowanie emolientów i działających przeciwzapalnie miejscowych kortykosteroidów. Proste emolienty na bazie wazeliny/parafiny skutecznie nawilżają i sprzyjają odnowie warstwy rogowej naskórka. Skierowanie chorego do dermatologa lub alergologa jest konieczne, jeśli trzeba wykonać testy płatkowe lub nie ma odpowiedzi na leczenie.
Zapalenie skóry rąk należy do dużej grupy chorób skóry związanych z ekspozycją zawodową. W populacji ogólnej oszacowano częstość występowanie zapalenia skóry na 2-9%, a w niedawnym badaniu przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych stwierdzono jego 17% rozpowszechnienie wśród pracowników ochrony zdrowia. Są również publikacje, z których wynika, że częstość występowania tej jednostki chorobowej sięga 50% w pewnych grupach zawodowych.
Do czynników ryzyka rozwoju zapalenia skóry rąk należy używanie lateksowych rękawiczek, ekspozycja na czynniki chemiczne i częste mycie rąk. Pracownicy ochrony zdrowia, mechanicy, kosmetyczki, gospodynie domowe są przykładem osób z grupy wysokiego ryzyka wystąpienia zmian chorobowych. Innymi czynnikami, zwiększającymi prawdopodobieństwo zapalenie skóry rąk, jest atopowe zapalenie skóry w dzieciństwie i płeć żeńska. Jednym z objawów może być podrażnienie i dyskomfort, które w wielu przypadkach znacznie zaburzają codzienną aktywność i pracę.
Ustalono, że u 5-7% chorych na zapalenie skóry rąk objawy są przewlekłe lub ciężkie, a 2-4% przypadków o ciężkim przebiegu jest opornych na tradycyjne leczenie miejscowe. Postępowanie z przypadkami opornymi jest dużym wyzwaniem dla lekarza ogólnego i może wymagać skierowania do specjalisty. W artykule przedstawiono patogenezę, diagnozowanie i strategie lecznicze zapalenia skóry rąk, ze szczególnym uwzględnieniem atopowego i kontaktowego zapalenia skóry, jak również zapalenia z podrażnienia.