Streszczenie
Niniejsze stanowisko zostało przygotowane z uwzględnieniem najlepszych dostępnych dowodów, a w kwestiach, dla których nie ma jednoznacznych danych, na podstawie doświadczenia i przemyśleń autorów, uzupełnionych o szczegółowe recenzje dodatkowych ekspertów (których wymieniono do kontroli glikemii, chociaż należy do niej oczywiście dążyć w szerszych ramach wieloczynnikowej redukcji ryzyka. Jest to spowodowane tym, że u chorych na cukrzycę typu 2 istnieje zwiększone ryzyko chorobowości i zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i można oczekiwać, że intensywne leczenie czynników ryzyka sercowo-naczyniowego (leczenie hipotensyjne, hipolipemizujące i przeciwpłytkowe, a także zaprzestanie palenia tytoniu) przyniesie jeszcze większe korzyści.
Przedstawione zalecenia powinny być rozważane w kontekście potrzeb, preferencji oraz tolerancji każdego chorego; indywidualizacja leczenia jest podstawą jego powodzenia. Niniejsze zalecenia są mniej nakazowe i nie tak algorytmiczne jak wcześniejsze wytyczne. Wynika to z ogólnego braku porównawczych badań skuteczności leczenia w tej dziedzinie. Naszym zamiarem było więc zachęcenie do zrozumienia zmiennego i postępującego charakteru cukrzycy typu 2, swoistej roli każdego z leków, czynników zależnych od chorego lub choroby, które wpływają na podejmowane decyzje kliniczne, a także ograniczeń wynikających z wieku i chorób współistniejących. Warunkiem wprowadzenia tych wytycznych w życie jest to, aby rozważni klinicyści dokonywali integracji dostępnych dowodów z innymi ograniczeniami i imperatywami w kontekście czynników swoistych dla chorych.
Podejście ukierunkowane na chorego
Formułowanie zaleceń opartych na dowodach z badań naukowych zależy od istnienia odpowiednich pierwotnych danych źródłowych. Takie dowody pojawiają się jedynie jako pochodne wyników prób klinicznych, w których ocenia się jedynie niektóre strategie w bardzo wyselekcjonowanych grupach chorych. Próby kliniczne nie odnoszą się do wszystkich możliwych wyborów ani też kolejności stosowania dodatkowych leków. Nawet gdyby takie dowody były dostępne, uzyskane dane ilustrowałyby jedynie mediany odpowiedzi i nie odpowiadały na zasadnicze pytanie, kto zareagował na jakie leczenie i dlaczego. Opiekę ukierunkowaną na chorego (patient-centered care) definiuje się jako podejście „umożliwiające sprawowanie opieki z poszanowaniem i uwzględnieniem indywidualnych preferencji, potrzeb i wartości chorych, a także zapewniające, że wszystkie decyzje kliniczne są podejmowane z uwzględnieniem tych wartości”. Powinna to być podstawowa zasada leżąca u podłoża opieki zdrowotnej nad wszystkimi przewlekle chorymi, ale w cukrzycy typu 2 jest ona szczególnie uzasadniona ze względu na niepewność dotyczącą wyboru leczenia i jego kolejności. W końcu to chorzy podejmują ostateczne decyzje dotyczące wyboru stylu życia, a w pewnym stopniu również stosowanych przez nich interwencji farmakologicznych, zaś wdrażanie metod leczenia następuje w kontekście rzeczywistych warunków ich codziennego życia i opiera się na zużywaniu zasobów (zarówno publicznych, jak i prywatnych).
Uczestnictwo chorego w podejmowaniu decyzji klinicznych stanowi jedną z podstawowych zasad medycyny opartej na dowodach z badań naukowych, a to wymaga syntezy najlepszych dowodów dostępnych w piśmiennictwie z doświadczeniem klinicysty oraz preferencjami chorego. Podczas kontaktu klinicznego należy ocenić preferowany stopień zaangażowania chorego i przeanalizować możliwości terapeutyczne, potencjalnie z użyciem narzędzi wspomagających podejmowanie decyzji. W ramach podejścia zakładającego wspólne podejmowanie decyzji klinicysta i chory działają jako partnerzy, wzajemnie wymieniając informacje i razem rozważając możliwości leczenia, dążąc do porozumienia w kwestii podejmowanych działań terapeutycznych. Uzyskano dobre dowody potwierdzające skuteczność takiego podejścia. Co szczególnie ważne, angażowanie chorych w decyzje dotyczące opieki zdrowotnej może zwiększać stopień przestrzegania przez nich zaleceń lekarskich.
Dodaj do ulubionych