Przewidywanie wieku wystąpienia menopauzy: hormonalne, rodzinne i miesiączkowe czynniki determinujące

Biologia starzenia reprodukcyjnego

Uważa się, że starzenie reprodukcyjne u kobiet wynika z progresywnego pogorszenia jakości i zmniejszenia liczby komórek jajowych w pęcherzykach primordialnych, pośrednich i pierwotnych. Przekrojowe badania histologiczne jajników wykazały, że wraz z chronologicznym starzeniem zasób pęcherzyków jajnikowych (rezerwa jajnikowa) zmniejsza się z wartości szczytowej 500 000-1 000 000 pęcherzyków pierwotnych w chwili urodzenia do ok. 1000 w okresie menopauzy. Zgodnie z ostatnimi doniesieniami tempo zmniejszania się liczby nierosnących pęcherzyków progresywnie narasta wraz z wiekiem (na przykład utrata pęcherzyków jajnikowych następuje szybciej między 38-39 niż między 30-31 rokiem życia). W ciągu życia kobiety występuje 84% zmienność liczby nierosnących pęcherzyków, która wskazuje, że zdolność rozrodcza jajnika (wiek reprodukcyjny) jest głównie, chociaż nie jedynie, zdefiniowana przez fazę starzenia. Wraz ze zmniejszaniem się liczby nierosnących pęcherzyków maleje również całkowita liczba komórek ziarnistych. Ich mniejsza liczba prowadzi do zmniejszenia wytwarzania przez nie hormonu antymüllerowskiego (anti-Müllerian hormone, AMH) i inhibiny. Zmniejszenie stężenia inhibiny w fazie lutealnej i wczesnej folikularnej prowadzi do przedwczesnego wzrostu stężenia folikulotropiny (follicle-stimulating hormone, FSH) i przyspieszonego wzrostu pęcherzyków. Skraca się zatem faza folikularna (od początku miesiączki do jajeczkowania). U kobiet ze zmniejszoną rezerwą jajnikową można zaobserwować zwiększone stężenie estradiolu, FSH we wczesnej fazie folikularnej i skrócony cykl miesiączkowy.