Leczenie dietą w nadciśnieniu tętniczym

57-kobieta zgłosiła się do przychodni z powodu nadciśnienia tętniczego. Nie zgłasza objawów chorób układu krążenia, natomiast podaje, że w ciągu ostatnich 30 lat przybrała na wadze 15 kg. Jej ciśnienie tętnicze wynosi 155/95 mm Hg, masa ciała 86 kg, wzrost 165 cm, wskaźnik masy ciała 31 kg/m², a obwód pasa 98 cm. Stężenie triglicerydów w surowicy wynosi 175 mg/dl (2,0 mmol/l), stężenie cholesterolu HDL 42 mg/dl (1,1 mmol/l), stężenie cholesterolu LDL 110 mg/dl (2,8 mmol/l), a stężenie glukozy 85 mg/dl (4,7 mmol/l). Charakterystyka kliniczna pacjentki odpowiada więc zespołowi metabolicznemu. Pacjentka nie pali tytoniu, prowadzi siedzący tryb życia, a jej dieta zawiera dużo białego pieczywa, przetworzonych mięs oraz przekąsek i napojów zawierających dużo węglowodanów i sodu, natomiast mało owoców i warzyw. Pacjentka jest zainteresowana prowadzeniem zdrowszego stylu życia.

Problem kliniczny

Nadciśnienie tętnicze definiuje się jako ciśnienie skurczowe wynoszące co najmniej 140 mm Hg lub ciśnienie rozkurczowe wynoszące co najmniej 90 mm Hg. Wzrost chorobowości obserwuje się jednak już u osób, u których ciśnienie tętnicze przekracza 115/75 mm Hg. Podwyższone ciśnienie tętnicze wiąże się ze zwiększonym ryzykiem udaru mózgu, zawału mięśnia sercowego, niewydolności serca, niewydolności nerek i zaburzeń czynności poznawczych. Skurczowe ciśnienie tętnicze powyżej 115 mm Hg jest najważniejszym wyznacznikiem ryzyka zgonów na świecie, odpowiedzialnym za 7,6 miliona zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych rocznie.
W latach 1960-1991 ciśnienie tętnicze w Stanach Zjednoczonych się obniżyło, a po upływie pierwszych 10 lat tego okresu nastąpiło również zmniejszenie umieralności z przyczyn sercowo-naczyniowych. Przyczyną tych korzystnych tendencji było prawdopodobnie skuteczne przesiewowe wykrywanie i leczenie nadciśnienia. W latach 1990-2002 natomiast ciśnienie tętnicze wzrosło. W tym samym czasie zmniejszyło się spożycie owoców i warzyw oraz częstość przestrzegania zdrowych nawyków żywieniowych, natomiast zwiększyła się częstość występowania otyłości brzusznej. Obie te tendencje przyczyniły się do nadciśnienia.
W większości populacji w krajach uprzemysłowionych częstość nadciśnienia tętniczego znacznie zwiększa się z wiekiem: w Stanach Zjednoczonych z około 10% wśród osób w wieku 30 lat do 50% wśród osób w wieku 60 lat. Tego wzrostu częstości występowania nadciśnienia z wiekiem nie obserwuje się jednak prawie wcale u niektórych osób, w tym u ścisłych wegetarian, w populacjach, których dieta składa się głównie z produktów roślinnych, a także u osób spożywających mało sodu.