Streszczenie
Choroba tętnic obwodowych [zwana w piśmiennictwie polskim także obwodową chorobą naczyń, miażdżycową chorobą naczyń obwodowych lub miażdżycą obwodową – przyp. red.] jest rozpoznawana i leczona w niedostatecznym stopniu, słabo rozumiana, a ponadto występuje znacznie częściej, niż sądzono w przeszłości. W artykule termin „choroba tętnic obwodowych” odnosi się do chorób naczyń spowodowanych zmianami miażdżycowymi w aorcie brzusznej, tętnicach biodrowych i tętnicach kończyn dolnych, które prowadzą do zwężenia lub niedrożności tych naczyń.
W Stanach Zjednoczonych PAD opisywano u 29% pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej w wieku>70. r.ż. lub pacjentów >50. r.ż. z cukrzycą albo paleniem tytoniu w wywiadzie. U tych osób często przeoczano PAD, a działania zmierzające do ograniczenia czynników ryzyka sercowo-naczyniowego nie były równie odpowiednie jak u pacjentów z chorobą wieńcową.
Z dwóch przyczyn ważne jest, aby nie przeoczyć tego rozpoznania. Po pierwsze, u pacjentów z PAD mogą występować liczne problemy, takie jak chromanie przestankowe, niedokrwienny ból spoczynkowy, owrzodzenia niedokrwienne, wielokrotne hospitalizacje, rewaskularyzacje i utrata kończyny. Są one przyczyną niskiej jakości życia oraz dużej częstości występowania depresji. Nawet wśród pacjentów, u których nie występują objawy ze strony kończyn dolnych, stwierdza się gorszą sprawność czynnościową, gorszą jakość życia, mniejszą powierzchnię mięśni łydki oraz większą zawartość w nich tłuszczu niż u dobranych pod względem wieku pacjentów bez PAD. Po drugie, u pacjentów z PAD prawdopodobieństwo wystąpienia zawału mięśnia sercowego, udaru lub zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych oraz umieralność ogólna są większe niż u osób, u których ta choroba nie występuje. Epidemiologia
Częstość występowania PAD u osób dorosłych wynosi ok. 12% i jest taka sama u mężczyzn i kobiet. Istnieje ścisły związek między zaawansowanym wiekiem a częstością występowania PAD. Choroba ta występuje u prawie 20% osób >70. r.ż. W populacji osób w podeszłym wieku z nadciśnieniem tętniczym, które uczestniczyły w badaniu SHEP (Systolic Hypertension in the Elderly Program), częstość występowania PAD wynosiła 38% wśród mężczyzn rasy czarnej, 25% wśród mężczyzn rasy białej, 41% wśród kobiet rasy czarnej oraz 23% wśród kobiet rasy białej.
Głównym objawem klinicznym PAD jest chromanie przestankowe (łac. claudicatio intermittens), ale występuje ono rzadziej, niż opisywano uprzednio. U pacjentów mogą występować: klasyczne chromanie, nietypowy ból kończyny dolnej, ból spoczynkowy, owrzodzenia niedokrwienne, zgorzel, ale można też nie obserwować żadnych objawów. Bezobjawowa choroba może występować nawet u 50% pacjentów z PAD. Wśród 460 pacjentów uczestniczących w badaniu Walking and Leg Circulation Study 19,8% skarżyło się na wysiłkowy ból kończyn, u 28,5% występował nietypowy ból kończyn, u 32,6% – klasyczne chromanie przestankowe, a u 19,1% – ból spoczynkowy. W badaniu populacyjnym przeprowadzonym w Rotterdamie (Rotterdam Study) PAD wykryto u 19,1% osób w ocenianej kohorcie, natomiast chromanie przestankowe zgłosiło tylko 6,3% pacjentów w grupie z PAD. W badaniu Edinburgh Artery Study częstość występowania chromania przestankowego wśród 1592 osób w wieku 55-74 lata wynosiła 4,5%, natomiast bezobjawową postać PAD stwierdzono u 8% uczestników badania.
Czynniki ryzyka
Najczęstszymi czynnikami ryzyka związanymi z PAD są: zaawansowany wiek, cukrzyca i palenie tytoniu. Wiek
Wśród osób w wieku ≥65 lat uczestniczących we Framingham Heart Study oraz wśród osób w wieku ≥70 lat biorących udział w badaniu NHANES (National Health and Nutrition Examination Survey) stwierdzono zwiększone ryzyko rozwoju PAD. Częstość występowania tej choroby wśród uczestników badania >40. r.ż. wynosiła 4,3%, natomiast wśród osób>70. r.ż. – 14,5%. Palenie tytoniu
Palenie tytoniu jest najważniejszym poddającym się modyfikacji czynnikiem ryzyka PAD. Związek między paleniem tytoniu a PAD jest mniej więcej dwukrotnie silniejszy niż związek między paleniem tytoniu a chorobą wieńcową, jednak przyczyny tego zjawiska nie poznano. U palaczy ryzyko wystąpienia PAD jest czterokrotnie większe niż u osób niepalących, a objawy pojawiają się prawie dekad wcześniej. Stwierdzono zależność typu dawka-reakcja między liczbą paczkolat a ryzykiem PAD. Co więcej, u palaczy stwierdza się gorsze wskaźniki przeżycia, większe prawdopodobieństwo progresji choroby do krytycznego niedokrwienia kończyny i amputacji, a także zmniejszenie częstości utrzymywania się drożnych pomostów w porównaniu z osobami niepalącymi. Zwiększone ryzyko PAD występuje zarówno u obecnych palaczy, jak i u osób, które paliły w przeszłości. Wśród pacjentów, którzy zaprzestaną palenia, zmniejsza się jednak prawdopodobieństwo krytycznego niedokrwienia kończyny i następuje poprawa w zakresie przeżycia.
Dodaj do ulubionych