Streszczenie
KOMENTARZ Chociaż na osteoporozę choruje 30% kobiet po menopauzie i ok. 8% mężczyzn, wciąż nie opracowano jednolitego modelu badań przesiewowych, który pozwalałby na wczesne rozpoznanie choroby u osób bez jej objawów. W onkologii powszechne są programy badań przesiewowych oparte na badaniach cytologicznych i mammografii oraz badaniu stężenia antygenu gruczołu krokowego (PSA – prostate specific antigen). W kardiologii oceniamy stężenie cholesterolu, ciśnienie tętnicze krwi, w diabetologii – stężenie glukozy. W osteoporozie dysponujemy dwiema metodami, które mogłyby pełnić funkcję badań przesiewowych – analizą czynników ryzyka osteoporozy i badaniami obrazowymi. Dzięki badaniom nad czynnikami ryzyka powstał algorytm do oceny ryzyka złamania – FRAX. Narzędzie to w ciągu ostatnich 5 lat uzyskało akceptację WHO, IOF (International Osteoporosis Foundation) oraz wielu towarzystw naukowych jako metoda tania, łatwo dostępna i oparta na danych zebranych z wywiadu. FRAX wiarygodnie i dokładniej niż sama gęstość mineralna kości (BMD – bone mineral density) prognozuje ryzyko złamania osteoporotycznego. W związku z tym amerykańska agencja USPSTF podjęła się analizy przydatności stosowania FRAX jako metody przesiewowej. Dodatkowej ocenie poddano wskazania do wykonywania badania densytometrycznego za pomocą DXA oraz USG kości piętowej. Powstały dzięki temu zalecenia, które uzupełniają nasze podejście do badań przesiewowych w kierunku osteoporozy. Zalecenie pierwsze (tj. densytometria osiowa powinna być badaniem przesiewowym u kobiet w wieku 65 lat i starszych) jest powszechnie stosowane i nie budzi wątpliwości wśród lekarzy, choć jego siłę określono jako B. Densytometria wciąż pozostaje złotym standardem w diagnostyce i kwalifikowaniu do terapii osteoporozy. W USA popularniejsze jest badanie USG kości piętowej, którego wartość prognostyczna w przewidywaniu złamań jest taka sama jak DXA. Autorzy zaleceń wyraźnie jednak podkreślają wady tej metody: niezgodność z kryteriami WHO rozpoznawania osteoporozy, brak wyników badań klinicznych z randomizacją oceniających wpływ farmakoterapii na parametry USG, niemożność porównywania wyników z DXA, i dlatego nie wskazują jej jako przydatnego badania przesiewowego. Interesującą nowością jest zalecenie wykonania badania DXA u kobiet w wieku 50-64lat, jeżeli ryzyko złamania wyliczone przez FRAX jest u nich równe lub wyższe od ryzyka złamania u kobiety 65-letniej bez czynników ryzyka. Dotychczas badania DXA rekomendowano u kobiet w tym wieku, jeżeli wskaźnik masy ciała (BMI – body mass index) wynosił <19 lub występował co najmniej jeden istotny czynnik ryzyka. Na pierwszy rzut oka zalecenia są podobne, ale algorytm FRAX uwzględnia więcej czynników ryzyka. Co więcej, autorzy podają wartość 9,3% jako próg odniesienia, a przecież to ryzyko zależy od BMI i może się wahać od 8,4% (dla BMI 25) do 9,3% (BMI 20).
Dodaj do ulubionych