Streszczenie
Wyniki
Do powstania jatrogennych przedarć siatkówki doszło w trakcie 16,4% operacji. Nie stwierdzono znamiennej statystycznie różnicy w ryzyku wystąpienia przedarcia siatkówki między chorymi operowanymi z powodu pierwotnych mętów ciała szklistego a chorymi operowanymi z powodu mętów wtórnych. Śródoperacyjna indukcja tylnego odłączenia ciała szklistego znamiennie zwiększała ryzyko powstania przedarcia. Odwarstwienie siatkówki wystąpiło w 3 operowanych oczu (2,5%), przy czym we wszystkich witrektomię wykonano z powodu pierwotnych mętów ciała szklistego. Po jednym zabiegu powikłanego odwarstwienia siatkówki końcowa ostrość wzroku była słaba, na poziomie ruchów ręki przed okiem. Rozwój zaćmy nastąpił w 50% oczu z własną soczewką. Przejściowa hipotonia pooperacyjna wystąpiła po 5,2% zabiegów, natomiast przejściowe zwyżki ciśnienia wewnątrzgałkowego stwierdzono po 7,8% zabiegów. U jednego chorego w trakcie operacji doszło do śródoperacyjnego krwotocznego odłączenia naczyniówki, które ustąpiło samoistnie. Średnia ostrość wzroku poprawiła się z 0,20 do 0,13 logMAR (logarytm minimalnego kąta rozdzielczości).
Podsumowanie
Profil ryzyka witrektomii wykonywanej z powodu mętów ciała szklistego jest porównywalny do profilu ryzyka witrektomii przeprowadzanej planowo z innych wskazań. Przedarcia siatkówki są często obserwowane w trakcie operacji, a ich leczenie ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu pooperacyjnemu odwarstwieniu siatkówki. Chorzy, u których rozważa się wykonanie operacji z powodu mętów ciała szklistego, muszą zostać poinformowani o ryzyku związanym z tym zabiegiem.
Starzejące się ludzkie ciało szkliste coraz bardziej traci jednorodną konsystencję. Często występują w nim zmętnienia, głównie z powodu związanych z wiekiem zmian w makrostrukturze ciała szklistego opisywanych jako jego upłynnienie (synchesis) i zapadnięcie się (syneresis). Rzadziej pojawiają się męty, które mogą być wtórne do takich nieprawidłowości, jak przebyte krwawienie do ciała szklistego, zapalenie błony naczyniowej lub otworopochodne odwarstwienie siatkówki. W ostrej fazie tylnego odłączenia ciała szklistego (posterior vitreous detachment, PVD) objawy podmiotowe pojawiają się lub są bardziej dostrzegalne dla chorego, a po dokonanym odłączeniu dolegliwości zwykle zmniejszają się samoistnie. Jest to spowodowane częściowo przystosowaniem i przyzwyczajeniem się chorego do objawów, ale wynika również z naturalnej progresji tylnego odłączenia ciała szklistego, polegającej na przesunięciu się do przodu jego błony granicznej i jej oddaleniu od plamki.
U nielicznych chorych utrzymują się jednak zaburzenia widzenia wynikające ze zmętnień w ciele szklistym. Ostrość wzroku (visual acuity, VA) zwykle pozostaje bardzo dobra i żadne obiektywne parametry nie są wskazaniem do operacji. Dlatego o podjęciu takiego leczenia decyduje przede wszystkim chory. U wielu chirurgów wykonywanie witrektomii w tej grupie budzi kontrowersje.
Alternatywą dla operacji może być zabieg laserowy. Opisano skuteczną fotodysrupcję mętów ciała szklistego laserem neodymowo-jagowym (Nd:YAG), zabieg ten nie jest jednak pozbawiony ryzyka. Nie ustalono, czy zapewnia on długotrwałe bezpieczeństwo, ponadto niektórzy chorzy zgłaszali utrzymywanie się mniejszych, ale uciążliwych mętów w ciele szklistym.
Opublikowano wyniki kilku mniejszych serii witrektomii wykonanych z powodu mętów w ciele szklistym. W badaniach tych chorzy byli bardzo zadowoleni z rezultatu operacji, ale częstość występowania powikłań była w poszczególnych grupach różna. Celem badania omawianego w niniejszym artykule była ocena powikłań witrektomii i określenie profilu ryzyka tego zabiegu w większej grupie operowanych.