Streszczenie
Czerniak błony naczyniowej wywodzi się z melanocytów. Zmodyfikowana klasyfikacja podana w 1983 r. przez McLeana i wsp. wyróżnia następujące typy nowotworu: wrzecionowatokomórkowy, nabłonkowatokomórkowy, mieszany oraz martwiczy. Klasyfikacja ta obowiązuje do dziś.
W ocenie klinicznej guzów wewnątrzgałkowych należy uwzględnić: szczegółowe zebranie wywiadu, badanie dna oka przy poszerzonej źrenicy oraz badania dodatkowe (USG w prezentacji A i B, angiografię fluoresceinową, angiografię indocjaninową, MR oraz TK oczodołów). Złotym standardem postępowania jest oftalmoskopia pośrednia, pozwalająca stereoskopowo ocenić guz wraz z dnem oka.
Wybór metody leczenia chorych na czerniaka naczyniówki należy dostosować indywidualnie, uwzględniając: wielkość i położenie zmiany, współistniejące powikłania, a także wiek i stan ogólny chorego. Dostępne metody leczenia to: radioterapia (brachyterapia, napromienianie za pomocą naładowanych cząstek elementarnych), termoterapia przezźreniczna (transpupillary thermotherapy, TTT), przeztwardówkowe wycięcie chirurgiczne guza (egzoresekcja), endoresekcja guza, wyłuszczenie gałki ocznej (enukleacja) oraz wypatroszenie oczodołu (egzenteracja).
Brachyterapię jako metodę leczenia chorych na czerniaka błony naczyniowej wprowadził w 1930 r. Moore, który stosował rad. W późniejszym okresie wykorzystywano do tego celu różne pierwiastki promieniotwórcze takie jak: kobalt (Co-60), ruten (Ru-106), złoto (Au-198), jod (I-125), iryd (Ir-192), radon (Rn-222), cez (Cs-137) oraz pallad (Pd-103). Obecnie najczęściej są używane ruten i jod. Ruten emituje promieniowanie beta i jest stosowany u chorych z guzami o grubości do 5-6 mm. Radioaktywny jod emituje promieniowanie gamma i może być stosowany w leczeniu chorych z guzami o większej grubości (tabela).
Produkowane aplikatory mają różne kształty (okrągły, podłużny, z wycięciem na nerw wzrokowy lub rogówkę), dzięki czemu można wybrać właściwy z nich, dostosowany do umiejscowienia guza i kształtu jego podstawy. Dostępne średnice aplikatorów to 11,6-20,2 mm (ryc. 1, 2).