Krwotoki siatkówkowe i związane z nimi zmiany po urazach głowy w następstwie maltretowania dziecka lub niezależnie od niego: przegląd systematyczny

Wyniki
Do analizy włączono 62 badania, z których 13 dostarczyło danych na temat częstości występowania zmian (998 dzieci, 504 urazy głowy w następstwie maltretowania). Krwotoki siatkówkowe stwierdzono u 78% dzieci po urazie głowy w następstwie maltretowania w porównaniu z 5% dzieci po urazach niezależnych od maltretowania. U dziecka z krwotokiem siatkówkowym po urazie głowy iloraz szans przebytego maltretowania wynosił 14,7 (95% przedział ufności 6,39-33,62), a prawdopodobieństwo maltretowania dziecka 91%. Rozpoznane krwotoki siatkówkowe były obustronne u 83% dzieci po urazie głowy w następstwie maltretowania w porównaniu do 8,3% dzieci po urazie głowy niezwiązanym z maltretowaniem. U dzieci maltretowanych krwotoki siatkówkowe były liczne, podczas gdy u dzieci po urazie głowy niezwiązanym z maltretowaniem były one nieliczne, umiejscowione w tylnym biegunie i tylko 10% z nich rozciągało się do obwodowej części siatkówki. Określenie rzeczywistej częstości występowania dodatkowych zmian, np. fałdów siatkówki, okazało się niemożliwe.

Podsumowanie
Przeprowadzony przegląd systematyczny potwierdza, że niektóre charakterystyczne cechy krwotoków siatkówkowych, takie jak liczne krwotoki w obojgu oczach, występowanie ich we wszystkich warstwach siatkówki oraz rozciąganie się do obwodowej części siatkówki, były częstsze po urazie głowy w następstwie maltretowania dziecka. Żadna zmiana w siatkówce nie jest jednak typowa jedynie dla urazów doznanych przez dzieci maltretowane. Wśród obrażeń pourazowych powstałych w następstwie wypadku krwotoki siatkówkowe są rzadkie, a jeśli występują, zwykle są jednostronne, nieliczne i umiejscowione w biegunie tylnym.

Słowa kluczowe
maltretowanie dziecka, uraz głowy w następstwie maltretowania, krwotoki siatkówkowe, urazy w następstwie wypadku, metaanaliza

Wprowadzenie

Prawidłowe rozpoznanie urazu głowy powstałego w następstwie maltretowania dziecka jest trudne, a przy tym ma zasadnicze znaczenie. Urazy takie są najczęstszą przyczyną zgonów maltretowanych małych dzieci, a krwotoki/wybroczyny siatkówkowe uznaje się za kluczowy objaw umożliwiający ustalenie właściwego rozpoznania. Dawniej zaproponowano, by fałdy siatkówki i krwotoczne rozwarstwienie siatkówki obserwowane u niemowląt po urazie mózgu uznać za podstawę rozpoznania zespołu dziecka potrząsanego. Ostatnio jednak opisywano rozległe krwotoki siatkówkowe, fałdy siatkówki oraz rozwarstwienie siatkówki u osób po urazach głowy doznanych w trakcie wypadków widzianych przez świadków, co sprawiło, że zakwestionowano słuszność obowiązującego dotychczas klasycznego opisu objawów siatkówkowych po urazach w następstwie maltretowania.