Krwiomocz

Opis przypadku

Ośmioletnią białą dziewczynkę skierowano w celu oceny krwiomoczu, białkomoczu oraz nadciśnienia tętniczego. Kilkakrotnie występowały u niej epizody krwiomoczu. Po raz pierwszy krwiomocz obserwowano, gdy dziecko miało 3 lata i uznano, że jego przyczyną było zakażenie dróg moczowych, choć wynik posiewu moczu był ujemny. Przez 10 dni chorą leczono antybiotykami i objawy ustąpiły. Drugi epizod krwiomoczu wystąpił w wieku 5 lat i wiązano go z ostrym kłębuszkowym zapaleniem nerek po zakażeniu paciorkowcem, choć miano antystreptolizyny O (ASO) było prawidłowe i nie zalecono wykonania dodatkowych badań. Ciśnienie tętnicze krwi wynosiło wówczas 120/80 mm Hg (prawidłowa wartość dla wieku i wzrostu 94/54 mm Hg). Dziewczynka nie była objęta opieką lekarską i zgłosiła się dopiero po 3 latach z powodu wartości ciśnienia tętniczego krwi na poziomie 95 centyla, krwiomoczu oraz uogólnionych obrzęków. Mocz był koloru herbaty, a jego badanie ogólne ujawniło niezliczoną liczbę dysmorficznych krwinek czerwonych, krwinki białe, białkomocz oraz wałeczki z krwinek czerwonych. W rozpoznaniu różnicowym brano pod uwagę nefropatię IgA, błoniasto-rozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek oraz dziedziczne zapalenie nerek, choć ostatnia z tych chorób rzadko występuje u kobiet. Dziewczynkę przyjęto do szpitala w celu wykonania dodatkowych badań.

Wprowadzenie

Krwinkomocz/krwiomocz występuje u dzieci często i zwykle stwierdzany jest przypadkowo w rutynowym przesiewowym badaniu moczu wykonywanym u chorego z objawami ze strony dróg moczowych oraz u dziecka z masywnym krwiomoczem. Chociaż w rozpoznaniu różnicowym uwzględnia się wiele chorób, u większości dzieci krwinkomocz/krwiomocz jest objawem izolowanym i ma charakter łagodny. Ogólnie jest to problem raczej z dziedziny chorób wewnętrznych niż urologii. Tylko rzadko dziecko lub nastolatek wymagają z powodu krwawienia z moczem wykonania przesiewowych badań obrazowych lub inwazyjnych zabiegów urologicznych, takich jak cystoskopia.

Definicja

Krwinkomoczem określa się występowanie pięciu lub więcej krwinek czerwonych w dużym polu widzenia (40x) w trzech kolejnych badaniach osadu świeżego moczu wykonanych w ciągu kilku tygodni. Zasadnicze znaczenie ma potwierdzenie krwawienia. Przyczyną dodatniego wyniku badania paskowego może być mioglobinuria lub hemoglobinuria, w przebiegu których mocz często zmienia barwę, ale podczas badania mikroskopowego nie wykrywa się krwinek czerwonych. Mocz barwią również niektóre leki (np. sulfonamidy, nitrofurantoina, pochodne kwasu acetylosalicylowego, fenazopirydyny, fenoloftaleiny), toksyny (ołów, benzen) oraz pokarmy (barwniki żywności, buraki, jeżyny, rabarbar, papryka), a wynik badania w kierunku występowania hemu, przeprowadzonego testem paskowym, jest wówczas ujemny. U noworodków czerwone lub różowe zabarwienie pieluszki obserwuje się wtedy, gdy w moczu wytrącają się kryształki moczanów.