Streszczenie
Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że dla rozwoju gruźlicy u dzieci największe znaczenie mają:
- wiek poniżej 5 roku życia
- zaburzenia odporności wrodzone lub nabyte
- ostre niedożywienie
Gruźlica pierwotna odzwierciedla sytuację epidemiologiczną gruźlicy dorosłych, ponieważ wzrost liczby zachorowań na gruźlicę w populacji dorosłych daje logarytmiczny wzrost liczby zachorowań wśród dzieci. Gruźlica dziecięca, mimo że mamy XXI wiek, charakteryzuje się dużą chorobowością i śmiertelnością, szczególnie w obliczu epidemii HIV. Migracja ludności i zwiększenie częstości międzynarodowych podróży doprowadziły do wzrostu zachorowań na gruźlicę, zagrażając rozwojem szczepów zmutowanych, takich jak np. Beijing czy Haarlem oraz szczepów wielolekoopornych, co należy zawsze uwzględnić w procesie rozpoznawania tej choroby.
Epidemiologia gruźlicy dziecięcej
Epidemiologia gruźlicy opiera się obecnie na badaniach molekularnych. W 2010 r. zarejestrowano około 10 mln świeżych zachorowań na tę chorobę, w tym około 3,5 mln dzieci. Rocznie z powodu gruźlicy umiera około 0,5 mln dzieci, w tym ponad 95% zgonów rejestrowano w krajach rozwijających się. Niewątpliwe znaczenie ma tu wzrost zakażeń HIV, ale wzrost zachorowań na gruźlicę warunkowany wpływem zakażeń HIV nie został tak dokładnie przeanalizowany jak u dorosłych. Opublikowane wskaźniki dotyczące jednoczesnego zakażenia HIV i Mycobacterium tuberculosis u dzieci wahają się od 5% w krajach wysoko rozwiniętych do powyżej 50% w rozwijających się (tab. 1).
Rozprzestrzenianie się gruźlicy w danej społeczności mierzone jest tzw. wskaźnikiem rocznego ryzyka zakażenia (annual risk of infection, ARI), który zależy od czasu ekspozycji na zakażenie u dzieci i zwiększa się proporcjonalnie do wzrostu okresu ekspozycji. Wskaźnik ARI określany jest przez ocenę testów tuberkulinowych przeprowadzanych regularnie w podobnych do siebie grupach dzieci. Wskaźnik ten wynosi 2% i nie zmienił się od 30 lat, co świadczy, że zapadalność na gruźlicę wśród dzieci nie zmieniła się od 30 lat.