Neuroobrazowanie w psychiatrii

Wolumetria MRI

Wolumetria MRI umożliwia pomiar objętości struktur układu nerwowego. Stosowanych jest kilka metod obrazowania wolumetrycznego. Jeśli celem badania jest dokładna ocena objętości wybranych elementów mózgowia, zastosowanie znajduje wolumetria objętości obszaru zainteresowania (volume of interest [VOI] based volumetry). W dużych badaniach porównawczych, których celem jest wykazanie różnic w grubości istoty szarej między dużymi grupami osób, wykorzystywana jest morfometria oparta na wokselach (voxel based morphometry, VBM). W chorobach neuropsychicznych wolumetrię stosowano w następujących celach:

• poszukiwanie korelacji kliniczno-morfologicznych, a więc związków między objawami a redukcją objętości poszczególnych obszarów mózgowia
• poszukiwanie neuroradiologicznych markerów choroby po pojawieniu się wczesnych objawów lub – w wypadku schorzeń genetycznie uwarunkowanych (np. choroba Huntingtona) – w okresie przedobjawowym. Badanie wolumetryczne pozwala określić wzorzec zmian zanikowych, gdy nie są one jeszcze uchwytne we wzrokowej ocenie podstawowego badania strukturalnego. Poszukiwanie markerów neuroradiologicznych okresu przedobjawowego ma szczególną wartość dla prób klinicznych leków neuroprotekcyjnych, o potencjalnym działaniu opóźniającym wystąpienie objawów.
• wyniki pomiarów wolumetrycznych mogą być obiektywnym markerem progresji choroby lub odpowiedzi na terapię.

Badanie wolumetryczne wymaga obrazów MRI wysokiej rozdzielczości pozwalających na wyraźne określenie granic struktur anatomicznych. Obecnie w badaniach naukowych wykorzystywane są najczęściej aparaty MRI o natężeniu pola magnetycznego 3 tesle (3T MRI), jednak do większości zastosowań wystarczające są aparaty 1,5 T – najbardziej rozpowszechnione w Polsce. Wymagany jest odpowiedni sposób obrazowania – tak zwana sekwencja 3D, najczęściej w czasie T1 zależnym, którą cechuje duża liczba warstw i dzięki temu zachowanie przestrzennej ciągłości badanych struktur. Uzyskany w ten sposób zestaw obrazów stanowi punkt wyjścia do dalszej obróbki offline. Analiza wyników badania wolumetrycznego wymaga specjalistycznego oprogramowania komputerowego. Dostępne są profesjonalne, komercyjne pakiety oprogramowania, często dostarczane przez producentów aparatów MR, warto jednak wspomnieć o wielu bezpłatnych programach, które można pobrać ze stron internetowych laboratoriów działających przy uniwersytetach (np. MIPAV, 3D-Slicer, BrainSuite).