Algorytm postępowania w nagłej głuchocie w praktyce lekarza POZ i laryngologa

Nagłe pogorszenie słuchu lub głuchota to niezwykle istotny problem zdrowotny i społeczny. Dolegliwości stają się źródłem niepokoju oraz postępującej frustracji. Ma to diametralny wpływ na jakość życia, ograniczenie aktywności zawodowej czy izolację z życia społecznego.

Epidemiologia i etiologia nagłej głuchoty

Częstość występowania nagłej głuchoty szacuje się na 5-27 osób dotkniętych schorzeniem na 100 tys. osób w ciągu roku.[6] Ze względu na spontaniczne powroty słuchu do stanu wyjściowego bez wdrożonego leczenia i bez konsultacji z lekarzem, co stanowi 32-65 proc. zachorowań, przypuszcza się, że rzeczywista liczba zachorowań jest większa.[7,8] Liczba incydentów wzrasta wraz z wiekiem, a szczyt zachorowań występuje między 50. a 60. r.ż.[9]

Przyczyny występowania nagłej głuchoty są często niejednoznaczne, trudne do ustalenia, również idiopatyczne. SSNHL pojawia się z jednakową częstością u obydwu płci.[10] Nagły niedosłuch może mieć etiologię: naczyniową (m.in. zaburzenia krążenia kręgowo-podstawnego), wirusową (m.in. wirusy świnki, półpaśca, odry, z grupy Herpes, grypy, paragrypy czy adenowirusy), autoimmunologiczną (np. stwardnienie rozsiane).

Ponadto może występować na podłożu zaburzeń metabolicznych, urazów (np. urazu akustycznego) czy po zastosowaniu leków ototoksycznych (np. antybiotyki z grupy aminoglikozydów, diuretyki pętlowe czy niesteroidowe leki przeciwzapalne).[11] Nagła głuchota jest także objawem guza kątowo-móżdżkowego, nowotworu czy udaru mózgu.[12] Sporadycznie nagłe pogorszenie słuchu związane jest z infekcją ucha środkowego i wewnętrznego. Zebrany wywiad z pacjentem powinien zawierać informacje dotyczące przebytych infekcji górnych dróg oddechowych w ostatnim czasie. Nie należy również zapominać o głuchocie na tle psychogennym.

Edukacja pacjenta

Lekarz powinien informować chorego o jego stanie zdrowia, możliwej przyczynie schorzenia, korzyściach i zagrożeniach płynących z poszczególnych rodzajów terapii. Oswajanie pacjenta z chorobą, wspólne podejmowanie decyzji dotyczącej terapii motywuje go do jej kontynuacji, przestrzegania zaleceń lekarskich, co wiąże się z wymierną korzyścią leczniczą.

Istnieją trzy kluczowe elementy w procesie wspólnego podejmowania decyzji:

■ zaangażowanie pacjenta lub jego rodziny w proces leczenia,

■ przekazanie wyczerpujących informacji dotyczących ryzyka i korzyści płynących z poszczególnych możliwości terapeutycznych,

■ wspólny proces wyznaczania dalszej strategii leczenia.

Do prawidłowej realizacji wspólnego procesu terapeutycznego konieczne jest poświęcenie pacjentowi odpowiednio długiego czasu na konsultacji. Wstępne zaznajomienie go z chorobą za pomocą ulotek informacyjnych lub krótkich filmów wideo przekłada się na chętne uczestnictwo we wspólnym procesie leczniczym oraz łatwiejsze podejmowanie przez niego decyzji. Prawidłowo przeprowadzona dyskusja z pacjentem powinna obejmować:

■ wskazanie możliwych przyczyn choroby,

■ przedstawienie dostępnych możliwości leczniczych,

■ przedstawienie korzyści i ryzyka płynących z każdej formy leczenia,

■ pomoc w podjęciu decyzji co do dalszego leczenia, z uwzględnieniem stanu ogólnego pacjenta oraz przebiegu choroby.