W Śląskim Uniwersytecie Medycznym odbyło się pierwsze posiedzenie Zespołu ds. Etyki i Rzetelności Naukowej. Jak informuje uczelnia, jednym z jego zadań będzie opracowanie rekomendacji i wytycznych dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji w działalności naukowej i publikacyjnej.
Zespół ma również wspierać działania edukacyjne i informacyjne dotyczące etyki badań oraz standardów publikacyjnych. Będzie też promował dobre praktyki w zakresie transparentności badań, autorstwa publikacji i odpowiedzialnego prowadzenia działalności naukowej.
Jak przyznaje prof. Andrzej Więcek, przewodniczący Zespołu, kierownik Katedry i Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Wydziału Nauk Medycznych w Katowicach oraz przewodniczący Rady Dziedziny Naukowej ŚUM, naukowcy pracują pod presją czasu, a jednocześnie są rozliczani z liczby publikacji. AI jest pokusą, by skorzystać z możliwości, by zrobić coś szybciej, prościej. – Nauka to poszukiwanie prawdy, a nie korzystanie z niepewnych, fałszywych źródeł. Należy zatem stworzyć mechanizmy, które pozwolą eliminować takie działania – mówi prof. Więcek.
Jak podkreśla prof. Więcek, tzw. generatywna sztuczna inteligencja moze być wykorzystywane nie tylko do redagowania tekstu, ale także do pracy nad koncepcją badań czy analizą informacji. Jego zdaniem autorzy prac naukowych powinni informować, w jakim zakresie, przygotowując badanie, pisząc pracę, korzystali z AI. To bardzo duże zagrożenie.
Zespół ma zajmować się także kontrolowaniem przestrzegania przez środowisko naukowe zasad etyki i rzetelności naukowej.
– Nasza Uczelnia chce być liderem, jeśli chodzi o przestrzeganie zasad etyki i rzetelności, w tym przede wszystkim w obliczu rosnącego, nieuczciwego wykorzystywania AI. Działamy zgodnie z międzynarodowymi standardami, dbając o przejrzystość w nauce – mówi prof. Oskar Kowalski, prorektor ds. nauki ŚUM.
Jednym z pierwszych zadań nowego zespołu będzie więc określenie zasad korzystania z narzędzi AI przez naukowców ŚUM oraz wskazanie, jakie wykorzystanie takich narzędzi wymaga ujawnienia w publikacji.
Inicjatywa SUM nie jest jedyną. W 2025 roku Uniwersytet Medyczny w Białymstoku wprowadził zasady korzystania z AI w dydaktyce i działalności naukowej, a także wzory oświadczeń o wykorzystaniu AI przy pracach dyplomowych, doktoratach i publikacjach naukowych. Uczelnia wydała też odrębne wytyczne dotyczące ochrony danych przy korzystaniu z narzędzi AI.
Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu powołał w 2026 r. osobny Zespół ds. wdrożenia sztucznej inteligencji oraz przyjął wytyczne dotyczące oznaczania treści tworzonych lub modyfikowanych przy użyciu AI.
Warszawski Uniwersytet Medyczny organizował debaty i szkolenia dotyczące wykorzystania AI w publikacjach naukowych, omawiając m.in. wymagania czasopism takich jak „Nature” czy „JAMA”, ale nie natrafiłem na informacje o analogicznym zespole zajmującym się jednocześnie etyką, rzetelnością i kontrolą stosowania AI.
Poza uczelniami medycznymi podobne gremia działają już na innych uniwersytetach. Przykładowo Uniwersytet Łódzki utworzył Zespół ds. Generatywnej Sztucznej Inteligencji, a wydziały Uniwersytetu Warszawskiego opracowały własne zalecenia etyczne dotyczące AI w badaniach.
Źródło: sum.edu.pl, bip.umb.edu.pl, bip.ump.edu.pl, wum.edu.pl
