Streszczenie
Diagnostyka oparta jest na ultrasonograficznej ocenie szerokości aorty. Rozpoznanie stawiane jest, gdy maksymalna średnica aorty przekroczy 3 cm. Wyznaczono granicę 5,5 cm, powyżej której pacjenci kwalifikowani są do zabiegu operacyjnego. Dość wolnetempo wzrostu tętniaka, określone w populacji na 2,5-4 mm na rok, sprawia, że istnieje duża grupa chorych, u których już postawiono rozpoznanie (średnica>3 cm), ale rozmiar tętniaka nie osiągnął jeszcze rozmiaru kwalifikującego do operacji (>5,5 cm). Aktualnie jedynym rozwiązaniem jest dla nich regularna kontrola progresji zmiany i odpowiedniowczesne skierowanie na zabieg. Z myślą o tej grupie pacjentów poszukiwane są terapie farmakologiczne mogące spowolnić progresję tętniaka, a tym samym odsunąć w czasie konieczność operacji. Niniejsze opracowanie jest próbą usystematyzowania aktualnego stanu wiedzy w zakresie możliwości farmakoterapii tętniaków aorty brzusznej. Badania z zakresu nauk podstawowych pomogły określić molekularne podstawy etiopatogenezy powstawania tętniaków aorty brzusznej. Do czynników uszkadzających ścianę aorty należą angiotensyna II, czynnik martwicy nowotworu (tumour necrosis factor, TNF), aktywator tkankowego plazminogenu, N-końcowa kinaza c-Jun, leukotrien 4 (LT-4), prostaglandyna 2 (PGE2), interleukiny, NF-κB, kinaza Rho, osteoprotegeryna (OPG) orazchymazy. Ich wspólne działanie ukierunkowane jest na uczynnianie metaloproteinazy macierzyzewnątrzkomórkowej (matrixmetalloproteinases,MMP), proteinazy serynowej oraz proteinazy cysteinowej. W rezultacie dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy syntezą a degradacją macierzy zewnątrzkomórkowej, uszkodzenia białek budujących ścianę aorty oraz apoptozy komórek mięśni gładkich naczyń (vascular smooth muscle cells, VSMC). Poszukiwania terapii farmakologicznych wycelowanych w te procesy stanowi nadzieję naskuteczne wydłużenie przeżycia oraz czasu do operacji chorych z tętniakiem aorty brzusznej ≤5,5 cm.
Cele terapeutyczne
Dla zachowania przejrzystości w dokonanym przeglądzie pogrupowano terapie ze względu na dostępną siłę dowodów oraz cele terapeutyczne.