Czy wino chroni przed demencją?

W krajach rozwiniętych częstość występowania tej choroby zwiększa się z wiekiem: od około 1% u osób w wieku 60-64 lat do ponad 40% u pacjentów w wieku ≥80 lat. Ocenia się, że na świecie na chorobę Alzheimera choruje ok. 30 milionów osób, w Polsce ok. 200 tysięcy. Ze względu na starzenie się społeczeństw w krajach uprzemysłowionych zakłada się, że do 2050 roku liczba chorych z AD zwiększy się trzykrotnie. Statystyki będą prawdopodobnie jeszcze mniej korzystne w związku ze starzeniem się dużych populacji zamieszkałych na terenie Chin, Indii i Ameryki Łacińskiej.
Niestety, na razie nie dysponujemy skutecznym leczeniem przyczynowym, a leczenie objawowe AD obejmuje głównie podawanie inhibitorów cholinesterazy. Trwają również prace nad szczepionkami skierowanymi przeciwko nieprawidłowym białkom pojawiającym się w mózgu osób starszych. Statystyki pokazują jednak, że leki mogą opóźniać rozwój choroby o rok czy dwa lata, ale tylko jeśli zostaną podane we wczesnej fazie.
Istnieją doniesienia, że chorobie Alzheimera można, przynajmniej częściowo, zapobiegać. Z obserwacji wynika, że AD występuje rzadziej u osób przyjmujących statyny, leki przeciwnadciśnieniowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Badania kliniczne nad zastosowaniem NLPZ u pacjentów z AD nie potwierdziły jednak, by preparaty z tej grupy przyczyniały się do poprawy funkcji poznawczych.
W dużych badaniach populacyjnych potwierdzono istotną rolę czynników związanych ze stylem życia, w tym ćwiczeń intelektualnych, fizycznych oraz diety. Częstość występowania AD jest mniejsza w społeczeństwach stosujących dietę śródziemnomorską, bogatą w ryby, owoce, warzywa, oliwę z oliwek i wino. Metaanaliza badań z udziałem łącznie ponad 1,5 miliona osób wykazała, że stosowanie takiej diety wiąże się z około 13% zmniejszeniem ryzyka demencji. Natomiast wyniki badań interwencyjnych przeprowadzonych wśród osób starszych zamieszkałych w Nowym Jorku sugerują, że dieta śródziemnomorska odpowiada za 40% zmniejszenie ryzyka AD i 35% zmniejszenie ryzyka zgonu pacjentów z tą chorobą. W badaniu kohortowym Three-City Cohort Study z udziałem 8085 mieszkańców Francji w wieku ≥65 lat w 4-letniej obserwacji odnotowano, że regularne spożywanie owoców i warzyw, ryb oraz olejów bogatych w kwasy tłuszczowe omega-3 zmniejszało ryzyko otępienia, w tym AD, o 38-54%. Również w dużym badaniu kohortowym PAQUID, przeprowadzonym wśród mieszkańców południowo-zachodniej Francji, spożywanie ryb i owoców morza raz w tygodniu skutkowało istotnym zmniejszeniem ryzyka względnego otępienia ([RR] 0,66). Wykazano również, że spożywanie codziennie 100 ml wina oraz 10 gramów czekolady i 200 ml herbaty, zwłaszcza zielonej, poprawiało funkcje poznawcze u poddanych analizie 2031 mieszkańców Norwegii w wieku 70-74 lat.