Markery biochemiczne w stanach nagłych – które u kogo?

W 2001 roku National Institute of Health wprowadził obowiązującą definicję biomarkera: „cecha, którą można w sposób obiektywny zmierzyć i ocenić jako wskaźnik procesów fizjologicznych lub patologicznych oraz odpowiedzi organizmu na działania terapeutyczne”. Przedstawiamy najważniejsze markery biochemiczne, które są obecnie lub będą wkrótce wykorzystywane w diagnostyce stanów nagłych nie tylko w praktyce kardiologicznej.

Markery biochemiczne w stanach nagłych w kardiologii

TROPONINY SERCOWE
Ostry zespół wieńcowy
Troponina I (cTnI) oraz troponina T (cTnT) są swoistymi markerami uszkodzenia mięśnia sercowego. Od początku lat 90. oznaczenia sercowych izoform cTnI oraz cTnT stały się podstawowymi badaniami biochemicznymi w diagnostyce ostrych zespołów wieńcowych (OZW). Należy jednak pamiętać, że wzrost cTn nie wyjaśnia mechanizmu powstania martwicy komórek mięśnia serca, a zatem może mieć miejsce nie tylko w przebiegu niedokrwiennego uszkodzenia mięśnia serca, ale także z każdej innej przyczyny wywołującej przeciążenie, niewydolność i uszkodzenie komórek mięśnia nawet przy prawidłowym jego ukrwieniu (tab. 1). Zgodnie z uniwersalną definicją zawału serca opracowaną przez grupę ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) warunkiem koniecznym rozpoznania zawału serca jest potwierdzenie wzrostu lub spadku zwiększonego stężenia biomarkerów sercowych (najlepiej troponin), z zastrzeżeniem, że przynajmniej w jednym pomiarze musi ono przekraczać 99 percentyl górnej granicy referencyjnej. Przy coraz lepszych możliwościach leczenia ostrego zespołu wieńcowego z uniesieniem odcinków ST (OZW-ST) za pomocą pierwotnej przezskórnej interwencji wieńcowej (pPCI) celem kardiologów jest jak najszybsze rozpoznanie zawału mięśnia sercowego. W większości przypadków jest to możliwe na podstawie wywiadu typowego bólu wieńcowego i charakterystycznych zmian w EKG. Trudności diagnostyczne występują u chorych, u których zawał przebiega bez bólu wieńcowego (np. u chorych z cukrzycą), ból ma nietypowy charakter (np. maska brzuszna zawału) lub w zapisie EKG nie ma świeżego uniesienia odcinków ST. W takich sytuacjach szczególnego znaczenia nabiera ocena stężenia markerów martwicy mięśnia sercowego. Od ich wartości bardzo często zależy decyzja o interwencji zabiegowej, w tym pPCI. W pierwszych godzinach niedokrwienia serca czułość klasycznych testów troponinowych jest jednak ograniczona. Okno diagnostyczne przypada między 4 a 6 godziną od początku objawów.