Echa dawnych dni

zastawki i jamy serca, Sekcja Echokardiografii, eksperci i certyfikaty. Każdy, kto chce się nauczyć echokardiografii, ma wiele możliwości do wyboru. Trudno sobie nawet wyobrazić, że mogłoby tego nie być – i że kiedyś tego nie było...

W 1980 roku w Klinice Kardiologii Szpitala Grochowskiego w Warszawie jako świeżo upieczeni lekarze (autorka – na stażu, autor – 2 lata po stażu) mogliśmy usiąść przed cudem techniki – nowoczesnym aparatem echokardiograficznym pozwalającym na badanie metodą M-mode z obrazem ruchomego wykresu na ekranie i możliwością ciągłego zapisu na przesuwającym się papierze (wcześniej był tylko ekran oscyloskopowy z możliwością zrobienia zdjęcia aparatem fotograficznym). Za pomocą sondy M-mode w przyłożeniu przymostkowym próbowaliśmy uchwycić wykres ruchu struktur serca, mając za jedyną pomoc angielskojęzyczny podręcznik z narysowanymi kierunkami nachylenia sondy. I jaka radość, gdy udało się nam złapać wykres ruchu zastawki mitralnej!

Wydaje się niemożliwe, żeby w tych warunkach można było opanować sztukę obrazowania echokardiograficznego, i jeszcze zdiagnozować przy tym jakąś chorobę. A jednak...

Porządki w pracowni ujawniły leżącą na dnie szafy teczkę z wyblakłymi arkuszami wydruków badań. Ryciny 1-5 przedstawiają niektóre z nich. Aż łza się w oku kręci... Przeszliśmy daleką drogę, zawsze wiernie darząc miłością tę wspaniałą metodę. Teraz w pracowniach mamy sondy przezprzełykowe, trójwymiarowe i możliwość oceny strain, oraz – co najważniejsze – świetnie wyszkolonych echokardiografistów potrafiących się tymi metodami posługiwać.

A jakie możliwości za 30 lat będą mieli ci, co zaczynają dzisiaj?

Rycina 1. Stenoza mitralna. [A] Prawidłowy zapis ruchu zastawki aortalnej z pomiarem separacji płatków (strzałka przerywana). [B] Zapis ruchu zastawki mitralnej z wyraźnie widocznym pogrubieniem płatków zwłaszcza przedniego, brakiem wychylenia A i równoległym ruchem tylnego płatka. Zaznaczony pomiar nachylenia EF wykorzystywany do oceny istotności stenozy (strzałka ciągła).

Rycina 2. Wypadanie płatka zastawki mitralnej. Zapis ruchu zastawki mitralnej, strzałka wskazuje prolaps.

Rycina 3. Niedomykalność aortalna. [A] Prawidłowy zapis ruchu zastawki aortalnej (strzałka przerywana). [B] Zapis ruchu zastawki mitralnej z widocznym drżeniem przedniego płatka w strumieniu niedomykalności aortalnej (strzałka ciągła).

Rycina 4. Kardiomiopatia przerostowa z zawężaniem w drodze odpływu. [A] Zapis ruchu zastawki aortalnej z widocznym przymykaniem. śródskurczowym (strzałka przerywana). [B] Zapis ruchu zastawki mitralnej: przedni płatek w czasie rozkurczu bardzo blisko przylega do przegrody międzykomorowej, strzałka ciągła wskazuje skurczowy ruch przedniego płatka do przodu, ku przegrodzie (SAM).

Rycina 5. Zastawka tętnicy płucnej. Strzałki wskazują prawidłowy zapis ruchu zastawki tętnicy płucnej. Obraz taki mógł być uzyskany z projekcji określanej dziś jako przymostkowa podłużna na tętnicę płucną.