Co znajdziesz w artykule?

Na straży podmiotowości pacjenta stoi zarówno Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jak i Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jednocześnie za wykonanie zabiegu medycznego bez zgody pacjenta, zgodnie z artykułem 192 Kodeksu karnego, grozi odpowiedzialność karna: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat dwóch, a ściganie tego czynu następuje na wniosek pokrzywdzonego. Mimo wielu lat istnienia tych uregulowań, nadal jednak zdarza się, że lekarze podejmują działania z pozycji „tego, który wie lepiej, co będzie dobre dla pacjenta” i sami ustalają lub modyfikują zakres diagnostyki i terapii. Nawet jeśli w konsekwencji nie następują negatywne skutki dla stanu zdrowia pacjenta, samowolne działanie może spowodować brak akceptacji i niezadowolenie chorego.

Hierarchia praw pacjenta

1. Nawet w sytuacji, w której działanie lekarza jest z punktu widzenia wiedzy medycznej prawidłowe i nie doprowadziło do negatywnych następstw dla zdrowia pacjenta, lekarz może być odpowiedzialny (również karnie) za błąd formalny, czyli niezgodność postępowania z przepisami prawa.

2. Prawo pacjenta do samostanowienia oraz prawo do decydowania o rodzaju stosowanej diagnostyki i terapii stoją najwyżej w hierarchii praw pacjenta.

3. Nie zawsze przekonanie lekarza o działaniu w najlepszym interesie chorego jest uzasadnione.

4. Pacjent może mieć własną, indywidualną hierarchię wartości, rozmijającą się z punktem widzenia lekarza i ma pełne, niezbywalne prawo kształtować według niej swoje życie i zdrowie.

Trzeba wyzbyć się przekonania, że w trakcie jednej operacji można wykonać dodatkowy zabieg – nawet dla dobra pacjenta


Trzydziestotrzyletnia kobieta, od kilku lat lecząca się z powodu niepłodności, zgłosiła się na oddział ginekologiczny celem wykonania diagnostyki tego stanu i usunięcia torbieli lewego jajnika. Pacjentkę zakwalifikowano do zabiegu laparoskopowego usunięcia torbieli jajnika i chromotubacji jajowodów, na które wyraziła pisemną zgodę. Zabieg odbył się kolejnego dnia, bez