Streszczenie
2. Aktualne palenie tytoniu zwiększa ryzyko wystąpienia udaru mózgu (zwłaszcza o etiologii niedokrwiennej). Ryzyko to rośnie ze zwiększającą się liczbą wypalanych papierosów.
3. Z występowaniem obu typów udaru mózgu nie jest związany wskaźnik masy ciała (BMI – body mass index), lecz wskaźnik talia–biodra (waist-to-hip ratio).
4. Zdrowa dieta (zwłaszcza zwiększone spożycie owoców i ryb, ale nie warzyw) i regularna aktywność fizyczna (definiowana jako umiarkowany lub znaczny wysiłek fizyczny przez ≥4 godziny w tygodniu) redukują ryzyko wystąpienia udaru mózgu.
5. Cukrzyca zwiększa ryzyko wystąpienia udaru mózgu o etiologii niedokrwiennej.
6. Spożycie alkoholu kształtuje ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu na zasadzie krzywej J. Wypijanie 1-30 drinków miesięcznie zmniejsza ryzyko jego wystąpienia, podczas gdy konsumpcja większej ilości je zwiększa. W przypadku udaru krwotocznego znaczenie spożywania alkoholu jest większe, a ryzyko rośnie wraz ze wzrostem konsumpcji.
7. Stres zwiększa ryzyko obu typów udaru, natomiast depresja wyłącznie udaru niedokrwiennego.
8. Patologie sercowe (najczęściej migotanie przedsionków występujące istotnie częściej w krajach rozwiniętych) zwiększają ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego.
9. Zwiększone stężenie cholesterolu całkowitego nie wpływa na ryzyko udaru niedokrwiennego, ale zmniejsza ryzyko udaru krwotocznego. Z kolei zwiększone stężenie cholesterolu HDL redukuje ryzyko udaru niedokrwiennego, a zwiększa – krwotocznego. Zwiększone stężenie apolipoproteiny A1 (ApoA1) zmniejsza ryzyko udaru niedokrwiennego i nie wpływa na częstość udarów krwotocznych. Stosunek apolipoproteiny B (ApoB) do ApoA1 jest lepszym predykatorem wystąpienia udaru niedokrwiennego niż stosunek cholesterolu nie-HDL do cholesterolu HDL. lek. Piotr Niewiński, Klinika Kardiologii, Ośrodek Chorób Serca, 4. Wojskowy Szpital Kliniczny, Wrocław Opracowano na podstawie: O’DonnellM, Xavier D, Liu L, et al. Risk factors for ischaemic and intracerebral haemorrhagic stroke in 22 countries (the INTERSTROKE study): a case-control study. Lancet. Published online. DOI:10.1016/S0140-6736(10)60834-3. Komentarz:
prof. dr hab. med. Anna Członkowska II Klinika Neurologii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa; Katedra Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej, WUM,Warszawa Udar jest drugą na świecie przyczyną zgonów i pierwszą przyczyną niesprawności wśród osób dorosłych. Na świecie 85% zgonów z powodu udaru ma miejsce w krajach o średnimi niskim dochodzie narodowym.1 Dodatkowo choroba ta występuje głównie u ludzi w starszym wieku (75% udarów stwierdza się u osób >65. r.ż.). Leczenie udaru i późniejsza niesprawność u ponad 50% osób, które przeżyły, wiążą się z dużymi kosztami. W krajach rozwiniętych udar pochłania 6% budżetu przeznaczonego na ochronę zdrowia. Tam zauważono problem udaru już w latach 60. ubiegłego stulecia. Zmniejszenie rozpowszechnienia czynników ryzyka choroby i poprawa opieki nad pacjentami w okresie ostrym zredukowały zachorowalność, umieralność w okresie ostrymi niesprawność w okresie poudarowym. Polska i inne kraje Europy Środowo- Wschodniej zaczęły przeciwdziałać problemowi udaru w latach 90., czego przykładem może być Narodowy Program Profilaktyki i Leczenia Udaru Mózgu oraz Program POLKARD –Neurologia. Niemniej w krajach o niskim dochodzie narodowym udar i jego następstwa wciąż nie są traktowane jako ważny problem społeczny. W związku z tym wszystkie programy, których celem jest zmniejszenie następstw tej choroby, mają duże znaczenie.
Dodaj do ulubionych
