Streszczenie
Ponadto zgodnie z deklaracją misją agencji jest prowadzenie i wspieranie badań usług zdrowotnych w celu „zmniejszenia ryzyka doznania szkody na skutek działań ochrony zdrowia przez wykorzystywanie badań i technologii opartych na dowodach, aby zapewnić możliwie najlepszą opiekę, zastosowanie wyników badań naukowych w praktyce do uzyskania lepszego dostępu do skutecznych usług zdrowotnych i zmniejszenia niepotrzebnych kosztów związanych z opieką zdrowotną, a także poprawa wyników opieki zdrowotnej przez zachęcanie dostawców, odbiorców i pacjentów do wykorzystywania informacji opartych na dowodach przy podejmowaniu świadomych wyborów lub decyzji terapeutycznych.”
Medycyna oparta na dowodach naukowych (evidence based medicine, EBM) jest starym pojęciem, które obecnie zyskało na aktualności. Skuteczność w opiece zdrowotnej stanowi długo pielęgnowany cel, którego początki datuje się na wiek XIX. W ostatnich czasach głęboki wpływ na badania naukowe w dziedzinie medycyny wywarł Archibald Cochrane, publikując w 1971 roku książkę pod tytułem „Skuteczność i sprawność: Uwagi na temat służby zdrowia”. Cochrane wyszedł z założenia, że zasoby zawsze są niewystarczające, dlatego przy zapewnianiu opieki zdrowotnej należy wykorzystywać najpewniejsze dowody. W szczególności zalecał stosowanie wyników randomizowanych badań kontrolowanych (randomized controlled trials, RCT) jako prawdopodobnie najmniej obciążonych błędem wnioskowania.
Głównym nieporozumieniem w związku z zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych jest to, że traktują one randomizowane badania kontrolowane jako jedyne wiarygodne źródło dowodu. Jest to być może podtrzymywane przez fakt, że w swoich raportach organizacja Cochrane Collaborations opiera się wyłącznie na wynikach RCT. Jednak Guyatt i wsp., którzy jako pierwsi użyli terminu medycyna oparta na dowodach naukowych, zdefiniowali ją jako sumienne, jawne i rozważne wykorzystywanie najlepiej dostępnych dowodów przy podejmowaniu decyzji dotyczących opieki nad pacjentami. W związku z tym inne rodzaje dowodów również stanowią wskazówkę w praktyce.
Na początek należy podkreślić, że EBM nie jest książką kucharską medycyny, nie usiłuje ograniczać autonomii lekarza, nie stanowi narzędzia ataku na sali rozpraw sądowych (podobnie jak narzędzia obrony), nie ogranicza się do wyników RCT i nie lekceważy doświadczenia klinicznego.
Krytycy drwią z założeń EBM jako książki kucharskiej medycyny – wysiłku mającego na celu ujednolicenie leczenia i odejścia od sztuki medycznej. Niechęć ta bierze początek z wczesnej historii Ameryki, gdy doświadczeni lekarze indywidualizowali opiekę medyczną, a podróżujący handlowcy dostarczali mikstury na wszystkie choroby. Ci ostatni byli sprzedawcami panaceum, podczas gdy pierwsi byli lekarzami dżentelmenami. Współczesna kultura również docenia indywidualność, zwłaszcza niezależność. Zasady EBM kwestionują postępowanie tych bohaterów, ujawniając, porządkując i demokratyzując wiedzę. Zamiast utrzymywać wiedzę w rękach nielicznej elitarnej grupy ekspertów, zwolennicy zasad EBM umożliwiają nawet nowicjuszom dostęp do najlepszych dowodów. Dowód zazwyczaj odnosi się do uczestników badań klinicznych – idealnych pacjentów z objawami małej grupy chorób, które mogą być tylko nieznacznie podobne do stwierdzanych u pacjentów zgłaszających się do gabinetów lekarskich. Nawet wytyczne uwzględniające wiele informacji nie zapewniają prostych algorytmów w każdej sytuacji. Większość wytycznych podkreśla, że zalecenia nie powinny zastępować oceny klinicznej i podejmowania decyzji przez klinicystów dotyczących konkretnych pacjentów. Dlatego w opiece nad pacjentem ocena kliniczna pozostaje istotną częścią podejmowania decyzji.
Dodaj do ulubionych