Streszczenie

Założenia: Autorzy założyli, że zastosowanie wystandaryzowanej procedury związanej z leczeniem trombolitycznym w ramach specjalistycznej sali intensywnego nadzoru neurologicznego może zminimalizować opóźnienia czasowe w okresie szpitalnym i wyeliminować efekt trzech godzin.

Metody: Przeprowadzono analizę czasu od wystąpienia objawów udaru do przyjęcia pacjenta do szpitala oraz od przyjęcia do szpitala do rozpoczęcia leczenia u 246 kolejno hospitalizowanych pacjentów z udarem mózgu, leczonych trombolitycznie. W badaniu oceniano skuteczność stosowania wystandaryzowanego protokołu, opracowanego w celu zminimalizowania opóźnień w rozpoczynaniu leczenia w okresie szpitalnym, z udziałem zespołu udarowego w ramach sali intensywnego nadzoru neurologicznego. Badano zależność między czasem od zachorowania do przyjęcia pacjenta do szpitala a czasem od przyjęcia do szpitala do wdrożenia leczenia, jak również różnice dotyczące szybkości rozpoczynania leczenia w zależności od tego, czy pacjent był przyjmowany do szpitala w ciągu dnia czy w godzinach nocnych oraz w dni powszednie lub wolne od pracy. Wyniki leczenia, częstość występowania objawowego krwotoku śródmózgowego oraz śmiertelność porównywano z wynikami zamieszczonymi w rejestrze SITS-MOST.

Wyniki:
Mediana czasu od przyjęcia pacjenta do szpitala do wdrożenia leczenia wynosiła w badaniu autorów 25 minut, natomiast w rejestrze SITS-MOST - 68 minut. Nie stwierdzono zależności między tym czasem a czasem od zachorowania do przyjęcia chorego do szpitala (współczynnik korelacji Pearsona r=-0,097, p=0,13), a czas od przyjęcia do rozpoczęcia leczenia u pacjentów, którzy przybyli do szpitala w ciągu 90 minut od wystąpienia objawów udaru, oraz u tych, którzy zostali przyjęci w ciągu 90-180 minut, był porównywalny. Prowadzanie leczenia w dni wolne i w nocy nie przyczyniło się do istotnych opóźnień w leczeniu w okresie szpitalnym. Parametry dotyczące wyników i bezpieczeństwa leczenia były podobne do przedstawionych w rejestrze SITS-MOST.

Podsumowanie: Przestrzeganie wystandaryzowanego i starannie monitorowanego protokołu leczenia trombolitycznego przez wyspecjalizowany zespół udarowy w ramach sali intensywnej opieki neurologicznej pozwala zminimalizować opóźnienia w rozpoczęciu leczenia w okresie szpitalnym. Skraca również czas od przyjęcia chorego do szpitala do momentu podania leku niezależnie od czasu, w jakim przybył on do ośrodka leczącego, jak również od pory dnia i tygodnia.

Wprowadzenie

W ostrym udarze niedokrwiennym mózgu, jeżeli nie dojdzie do reperfuzji, w ciągu minut i godzin początkowo uszkodzenie o charakterze czynnościowym przekształca się w ognisko zawałowe, które następnie ulega stopniowemu powiększeniu. Oceniono, że w przebiegu tego procesu z każdą minutą zniszczeniu ulegają dwa miliony neuronów. Dlatego czas, jaki upływa od wystąpienia objawów do wdrożenia leczenia reperfuzyjnego, jest kluczowym czynnikiem rokowniczym skuteczności terapii. Rezultaty łącznej analizy wyników badań sugerują stały spadek skuteczności dożylnego leczenia trombolitycznego, od ilorazu szans do korzyści, wynoszących 2,8 w ciągu pierwszych 90 minut od zachorowania, przez 1,55 dla czasu wynoszącego 90-180 minut, do 1,4 dla 4,5 godzin. Ta ostatnia wartość została niedawno potwierdzona w badaniu ECASS-3. Obserwacje te wskazują, że nawet przy zalecanym 3-godzinnym (obecnie 4,5-godzinnym- przyp. tłum.) oknie czasowym , leczenie należy rozpoczynać tak szybko, jak to możliwe. Na czas, jaki upływa od wystąpienia objawów do momentu wdrożenia leczenia, składają się dwa okresy: pierwszy, od zachorowania do przyjęcia pacjenta do szpitala (onset-to-door, OTD) oraz drugi, od przyjęcia do szpitala do rozpoczęcia leczenia trombolitycznego (door-to-needle time, DTN). Podczas gdy pierwszy z nich często zależy od sytuacji pacjenta i okoliczności wystąpienia udaru i można na niego wpłynąć jedynie częściowo, przez powszechną edukację i szkolenie służb ratowniczych, za drugi bezpośrednią odpowiedzialność ponoszą lekarze, sprawujący opiekę nad pacjentem w szpitalu. Często w szpitalu dochodzi do opóźnień, których można było uniknąć, niestety nie jest nawet spełniane zalecane przez National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) kryterium czasu od przyjęcia do rozpoczęcia leczenia, wynoszące 60 minut.

Pełny tekst artykułu

Artykuł archiwalny w formacie PDF

Otwórz PDF (200 KB)