Dziecko z bólem ucha

Chłopiec, który ostatnio przebył zakażenie górnych dróg oddechowych, w dniu przyjęcia doznał w przedszkolu urazu ucha – kolega włożył mu do ucha końcówkę pędzelka, którym malowano obrazki. Po urazie wystąpił ból ucha i niewielkie krwawienie. W momencie przyjęcia w izbie przyjęć ból ucha był nieznacznie nasilony. W badaniu otoskopowym stwierdzono perforację błony bębenkowej.
Dziewczynka, z dość silnie wyrażonym bólem ucha, od dwóch dni miała objawy kataralne, nie gorączkowała. W badaniu otoskopowym stwierdzono przekrwienie błony bębenkowej, bez jej wyraźnego uwypuklenia.

Omówienie

Ból ucha (otalgia) jest jedną z częściej występujących dolegliwości u dzieci i przyczyną znacznej liczby porad lekarskich. Może on być spowodowany zmianami w obrębie uszu – przyczyny bezpośrednie – lub zmianami w obrębie innych, odległych nawet narządów – tzw. przyczyny pośrednie lub bóle udzielone. Unerwienie czuciowe ucha i okolicy małżowiny pochodzi z nerwów czaszkowych V, VII, IX, X oraz gałązek szyjnych splotu szyjnego C2, C3. Zmiany patologiczne przebiegające w okolicach unerwianych przez te nerwy, tj. gardło, jama ustna, nos, zatoki oboczne nosa, krtań, odcinek szyjny kręgosłupa, mogą być przyczyną bólów ucha. W tabeli 1 przedstawiono przyczyny bólów ucha bezpośrednich i pośrednich.
Leczenie bólu ucha uzależnione jest od przyczyny, czasem wymaga wielospecjalistycznych konsultacji, jednak podstawowym, od którego zaczyna się diagnostykę, jest badanie otoskopowe. Obecnie stało się ono podstawowym narzędziem badania dziecka zgłaszającego się do pediatry czy lekarza rodzinnego. Dotyczy to głównie dzieci z: gorączką (szczególnie u niemowląt), zakażeniami górnych dróg oddechowych, niepokojem czy bólem ucha lub niedosłuchem, ale także niemowląt z biegunką czy wymiotami. Badanie to winno być również rutynowo wykonywane u dzieci z zakażeniami ośrodkowego układu nerwowego.