Streszczenie
Wprowadzenie
Diagnoza neuropsychologiczna jest podstawą procesu rehabilitacji neuropsychologicznej. Jej celem jest stwierdzenie, czy u danej osoby występują deficyty funkcji poznawczych, jaki jest ich zakres i głębokość oraz mechanizm i przypuszczalny związek ze stanem mózgu. Współczesną funkcjonalną diagnozę neuropsychologiczną cechuje bardziej interdyscyplinarny charakter wykraczający poza ramy diagnozy nozologicznej (potwierdzenie bądź wykluczenie konkretnej choroby), lokalizacyjnej (ogniskowej) i ekologicznej (rozpoznanie zaburzeń w kontekście ich wpływu na codzienne funkcjonowanie). Diagnoza funkcjonalna polega na ocenie funkcji psychicznych i zachowań człowieka, wyodrębnieniu odchyleń od normy, przedstawieniu ich jakościowej i ilościowej charakterystyki, wyjaśnieniu mechanizmów psychologicznych stwierdzonych zaburzeń w porównaniu z grupą osób zdrowych. Rozkwit diagnozy neuropsychologicznej idzie w parze z rozwojem metodologicznych standardów badań. Podejście psychometryczne (tzw. testowe) zachęca do pomiaru określonych zjawisk psychicznych i zachowania przy użyciu standaryzowanych baterii i ich statystycznego opracowywania. Celem tego artykułu jest prezentacja wybranych metod eksperymentalnych i testów neuropsychologicznych do wykrywania deficytów natury neuropoznawczej i społecznego poznania u chorych z zaburzeniami psychicznymi.
Ocena inteligencji
Skala inteligencji Wechslera WAIS-R
Skala składa się z 11 testów:
Wiadomości: Ten test służy do oceny zakresu opanowanej przez badanego wiedzy, zarówno potocznej, jak i naukowej, rozumienia znaczenia słów i powiedzeń oraz różnych aspektów werbalnej pamięci długotrwałej (trwałość, wierność). Wiadomości, to obok Słownika, test najmniej podatny na wpływ czynników patologicznych, stąd jest często wykorzystywany do szacowania tzw. przedchorobowego ilorazu inteligencji lub przedchorobowego statusu intelektualnego. Powtarzanie cyfr: Jest to test przeznaczony do pomiaru zakresu pamięci bezpośredniej i zdolności do koncentracji uwagi. Sytuacyjne dystraktory obniżają wyniki w teście. Wyniki bardzo nieznacznie obniżają się z wiekiem. Test bywa wykorzystywany do diagnozy organicznych uszkodzeń mózgu. Słownik: pozwala na ocenę rozumienia werbalnego, stopnia opanowania języka, a także zdolności uczenia się i ekspresji za pomocą słów. Jest wskaźnikiem dostrzegania istotnych cech i tworzenia pojęć. Stymulacja szkolna i środowiskowa, jak również czynniki kulturowe, wpływają na uzyskiwane wyniki. Niskie wyniki są charakterystyczne dla wczesnych uszkodzeń mózgu. Wyniki testu Słownik najmniej obniżają się z wiekiem, dlatego jest wykorzystywany do szacowania przedchorobowego ilorazu inteligencji.