Co znalazło się w Programie Szczepień Ochronnych na 2027 rok.

Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok został już opublikowany. Jego założenia, zasady stosowania szczepionek 5w1 i 6w1 oraz wyzwania związane ze szczepieniami dorosłych przedstawił dr n. med. Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny, podczas konferencji poświęconej profilaktyce szczepiennej. W programie nie pojawiły się nowe szczepienia obowiązkowe. Zmieniono natomiast strukturę dokumentu, który ma być bardziej praktycznym narzędziem dla personelu medycznego.

PSO 2027 bardziej przejrzysty

Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok, popularnie nazywany kalendarzem szczepień, ogłoszono komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego z 28 października 2026 r. Dokument opublikowano 30 października w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia (poz. 77).

Podczas konferencji „Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok – kierunki zmian i najważniejsze wyzwania”, która odbyła się 18 listopada w Warszawie, dr Paweł Grzesiowski omówił założenia nowego programu i wyzwania związane z realizacją szczepień w Polsce.

Nową odsłonę dokumentu określił roboczo jako „PSO 3.0”. Nie oznacza ona rewolucji w zakresie szczepień, lecz przede wszystkim uporządkowanie i rozbudowanie informacji potrzebnych do ich realizacji.

– Wydaje się, że ten kalendarz szczepień w tej chwili jest naprawdę bardzo przejrzysty – powiedział szef GIS, zapowiadając jednocześnie prace nad ujednoliceniem procedury przygotowywania kolejnych programów.

W nowym PSO wyraźniej rozdzielono szczepienia obowiązkowe i zalecane, uwzględniono osobne schematy dla szczepionek wysokoskojarzonych 5w1 i 6w1, a także rozbudowano informacje dotyczące szczepień dorosłych, kobiet w ciąży i określonych grup zawodowych. Dokument zawiera również zalecenia dotyczące szczepień przed podróżami do regionów endemicznych oraz zasady innych form immunoprofilaktyki, w tym uodpornienia biernego przeciw RSV.

GIS chce także zwiększyć przejrzystość samego procesu tworzenia PSO. Mają zostać dokładniej określone zasady udziału ekspertów, weryfikacji rekomendacji i podejmowania ostatecznych decyzji.

Zmiana jest istotna również z perspektywy starzenia się społeczeństwa. Jak zwracał uwagę dr Grzesiowski, w ciągu najbliższych pięciu lat liczba osób w wieku 60 lat i więcej ma wzrosnąć do około 10 mln, w tym około 2 mln osób w wieku 80 lat i więcej. Oznacza to rosnące potrzeby w zakresie profilaktyki chorób zakaźnych wśród dorosłych i seniorów, w tym ochrony przed grypą.

Szczepienia 5w1 i 6w1. Jak realizować?

Jednym z tematów konferencji były szczepionki wysokoskojarzone. Jak wyjaśniał Główny Inspektor Sanitarny, obowiązkowe szczepienia można realizować z wykorzystaniem różnych preparatów, w tym szczepionek 5w1 i 6w1.

– Można realizować kalendarz szczepień różnymi szczepionkami, m.in. szczepionkami wieloskładnikowymi typu 5-6w1 – powiedział dr Grzesiowski.

W PSO na 2027 rok przedstawiono osobne warianty realizacji szczepień u dzieci do ukończenia 2. roku życia:

  • 5w1 (DTaP-IPV-Hib) – zapewnia ochronę przed błonicą, tężcem, krztuścem, poliomyelitis oraz inwazyjnymi zakażeniami Haemophilus influenzae typu b;
  • 6w1 (DTaP-IPV-Hib-HBV) – obejmuje dodatkowo ochronę przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B.

Szczepionki wysokoskojarzone pozwalają ograniczyć liczbę wstrzyknięć podczas realizacji obowiązkowego programu. Wybór tych preparatów wiąże się jednak z odpłatnością po stronie rodziców.

Nowy dokument zawiera osobne schematy dla obu wariantów, co ma ułatwić personelowi medycznemu prawidłowe zaplanowanie szczepień i zachowanie wymaganych odstępów między dawkami.

HPV nadal nie jest szczepieniem obowiązkowym

Wbrew wcześniejszym zapowiedziom szczepienie przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) nie zostało włączone do obowiązkowego kalendarza na 2027 rok.

Jest szczepieniem zalecanym i bezpłatnym w ramach powszechnego programu szczepień dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia.

Szczepienia dorosłych

W nowym PSO rozbudowano część dotyczącą szczepień zalecanych dla dorosłych. Po raz pierwszy w tak wyraźny sposób zestawiono również zalecenia dla określonych grup zawodowych.

Prof. Jacek Wysocki, przewodniczący Rady Naukowej Forum Wakcynologów, zwrócił uwagę na praktyczne znaczenie tych informacji. Przykładem są pracownicy gastronomii, dla których istotne może być szczepienie przeciw WZW typu A. Uzasadnieniem są m.in. ogniska zakażeń związane z transmisją wirusa drogą pokarmową.

Wskazanie grup zawodowych ma ułatwić lekarzom ocenę ryzyka i dobór profilaktyki do charakteru wykonywanej pracy.

Farmaceuci będą szczepić także poza aptekami?

Podczas konferencji dr Grzesiowski poruszył kwestię rosnącej roli farmaceutów w systemie szczepień. Podkreślił, że rozwój aptecznych punktów szczepień powinien uzupełniać działalność przychodni, a nie ją zastępować.

– Chcielibyśmy, żeby to były komplementarne systemy, bo ktoś inny będzie chciał się szczepić w aptece – ktoś, kto nie ma żadnych obciążeń, kto chce tylko dostać szczepionkę szybko, sprawnie, bez kolejki, a ktoś, kto potrzebuje jednak rozmowy z lekarzem, konsultacji, jest bardziej skomplikowanym przypadkiem, ma jednak w tym gabinecie lekarskim to szczepienie zrealizować – wyjaśniał Główny Inspektor Sanitarny.

Zapowiedział również rozszerzenie możliwości wykonywania szczepień przez farmaceutów poza lokalem apteki. W przyszłości mieliby oni móc szczepić m.in. w punktach szczepień działających przy POZ. Jest to jednak zapowiedź zmian organizacyjnych i prawnych, a nie uprawnienie, które należy już traktować jako obowiązujące.

Elektroniczna dokumentacja szczepień. GIS zapowiada większą dyscyplinę

Kolejnym zagadnieniem była cyfryzacja dokumentacji szczepień. Dr Grzesiowski przypomniał o konieczności prawidłowego rejestrowania wykonanych szczepień w systemie elektronicznym, tak aby informacje były dostępne również dla pacjentów na Internetowym Koncie Pacjenta.

Zwrócił uwagę na różnice w raportowaniu szczepień przez poszczególne grupy zawodowe. Farmaceuci znacznie częściej niż personel części placówek POZ prawidłowo przekazują dane do systemu elektronicznego.

GIS zapowiedział, że od 2027 roku nie będzie akceptował tłumaczenia braków w dokumentacji niedostosowaniem oprogramowania informatycznego. Placówki powinny zapewnić prawidłowe rejestrowanie szczepień.

Poruszono także problem dzieci, które znikają z ewidencji szczepień wskutek wypisania z systemu opieki zdrowotnej. Jest to istotne utrudnienie w monitorowaniu realizacji obowiązku szczepień i identyfikowaniu osób wymagających uzupełnienia immunizacji.

Kalendarz szczepień obowiązkowych dzieci i młodzieży na 2027 rok

W podstawowym kalendarzu szczepień obowiązkowych dzieci i młodzieży nie wprowadzono nowych szczepień. Program obejmuje profilaktykę przeciw 13 chorobom zakaźnym w ramach szczepień obowiązkowych dzieci, młodzieży i wybranych grup dorosłych.

Najważniejsze terminy szczepień dzieci przedstawiają się następująco:

Pierwsza doba życia – do wypisu ze szpitala

  • szczepienie przeciw gruźlicy (BCG);
  • pierwsza dawka szczepienia przeciw WZW typu B.

2. miesiąc życia (od ukończenia 6. tygodnia życia)

  • pierwsza dawka przeciw rotawirusom;
  • druga dawka przeciw WZW typu B;
  • pierwsza dawka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi;
  • pierwsza dawka przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b;
  • pierwsza dawka przeciw pneumokokom.

4. miesiąc życia

  • druga dawka przeciw rotawirusom;
  • pierwsza dawka przeciw poliomyelitis (od ukończenia 12. tygodnia życia);
  • druga dawka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi;
  • druga dawka przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b;
  • druga dawka przeciw pneumokokom.

5.–6. miesiąc życia

  • trzecia dawka przeciw rotawirusom – w schemacie trzydawkowym.

6. miesiąc życia

  • trzecia dawka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi;
  • trzecia dawka przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b;
  • druga dawka przeciw poliomyelitis.

7. miesiąc życia

  • trzecia dawka przeciw WZW typu B.

13.–15. miesiąc życia

  • pierwsza dawka przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR);
  • trzecia dawka przeciw pneumokokom.

16.–18. miesiąc życia

  • czwarta dawka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi;
  • czwarta dawka przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b;
  • trzecia dawka przeciw poliomyelitis.

6. rok życia

  • pierwsza dawka przypominająca przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi;
  • dawka przypominająca przeciw poliomyelitis;
  • druga dawka przeciw odrze, śwince i różyczce.

14. rok życia

  • drugie szczepienie przypominające przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (Tdap).

19. rok życia

  • trzecie szczepienie przypominające przeciw błonicy i tężcowi (Td).

Szczepienie przeciw rotawirusom obejmuje dwie lub trzy dawki, w zależności od rodzaju zastosowanego preparatu i jego Charakterystyki Produktu Leczniczego.

W programie uwzględniono również obowiązkowe szczepienia przeciw ospie wietrznej dla dzieci i młodzieży należących do określonych grup ryzyka. Nie jest to szczepienie obowiązkowe dla wszystkich dzieci.

Ważne jest także rozróżnienie schematów podstawowych i przypominających oraz uwzględnienie minimalnych odstępów między dawkami. Szczegółowe zasady ich realizacji znajdują się w pełnym dokumencie PSO.

Szczepienia zalecane dla dzieci, młodzieży i dorosłych

PSO na 2027 rok obejmuje również szczepienia zalecane. Wśród nich znajdują się m.in. szczepienia przeciw grypie, COVID-19 i kleszczowemu zapaleniu mózgu. Program przedstawia także zalecenia dla dorosłych, kobiet w ciąży, pracowników ochrony zdrowia i innych grup zawodowych narażonych na zakażenia.

W dokumencie uwzględniono również szczepienia zalecane przed podróżami zagranicznymi do regionów endemicznych oraz zasady immunoprofilaktyki przeciw RSV.

Skrócony kalendarz do wykorzystania w gabinecie

GIS przygotował także skrócone wersje kalendarzy szczepień, które można wydrukować i wykorzystywać w codziennej pracy. Łatwo w nim znaleźć szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży, szczepienia zalecane w tych grupach oraz szczepienia zalecane dorosłym z podziałem na wiek.


Źródła:
 PSO na 2027 rok, GIS

Dokument PSO 2027 – Dziennik Urzędowy MZ

Konferencja prasowa 18 listopada 2026 r. w siedzibie PAP