Narodowy Instytut Onkologii (NIO) w Warszawie jako pierwszy ośrodek w Polsce uzyskał zezwolenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego na wytwarzanie badanego produktu leczniczego TILANOCELL, opartego na limfocytach naciekających guz nowotworowy (TIL, tumor-infiltrating lymphocytes). Decyzja rozszerza dotychczasowe zezwolenie Instytutu o Laboratorium Zaawansowanych Terapii Komórkowych. Umożliwia wytwarzanie produktu na potrzeby badań klinicznych zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP).
Własne limfocyty pacjentki
Terapia TIL wykorzystuje limfocyty T, które przedostały się do guza i uczestniczą w odpowiedzi immunologicznej przeciwko nowotworowi. Komórki pozyskuje się z materiału nowotworowego, a następnie namnaża poza organizmem pacjenta. Po kontroli jakości mogą zostać podane z powrotem, aby wzmocnić odpowiedź przeciwnowotworową.
TILANOCELL jest przygotowywany indywidualnie, z materiału biologicznego konkretnej pacjentki. W odróżnieniu od leków produkowanych seryjnie proces wymaga zatem nie tylko odpowiedniej infrastruktury laboratoryjnej, lecz także kontroli kolejnych etapów wytwarzania produktu dla każdego chorego.
Terapie TIL należą do rozwijanych metod adoptywnej terapii komórkowej. Ich zastosowanie nie ogranicza się do jednego rodzaju nowotworu, ale poziom dowodów dotyczących skuteczności zależy od wskazania i konkretnego produktu. W Stanach Zjednoczonych zatwierdzono lifileucel do leczenia wybranych dorosłych pacjentów z zaawansowanym czerniakiem po wcześniejszym leczeniu systemowym. Nie oznacza to, że skuteczność tej metody została potwierdzona w takim samym stopniu w raku jajnika.
Co dopuszcza zezwolenie GIF?
Rozszerzenie zezwolenia obejmuje m.in. aseptyczne wytwarzanie sterylnych produktów leczniczych, w tym biologicznych badanych produktów terapii komórkowej, pakowanie, badania kontroli jakości oraz certyfikację serii przed zastosowaniem w badaniu klinicznym.
W praktyce NIO może prowadzić w ramach zatwierdzonego zakresu procesu kolejne etapy przygotowania badanego produktu: od przetworzenia materiału biologicznego, przez namnażanie komórek i ich kontrolę, po przygotowanie produktu do użycia w badaniu.
– Uzyskanie rozszerzenia zezwolenia potwierdza, że zaawansowana infrastruktura laboratoryjna NIO oraz prowadzone w niej procesy spełniają rygorystyczne wymagania jakościowe i regulacyjne obowiązujące przy wytwarzaniu badanych produktów leczniczych terapii zaawansowanej – mówi dr n. med. Justyna Marynowska, kierująca Zakładem Medycyny Regeneracyjnej NIO.
Pierwsze zastosowanie
Technologia rozwijana w NIO jest w pierwszej kolejności przeznaczona do badań nad zastosowaniem TIL w leczeniu raka jajnika. Projekt objął materiał biologiczny pochodzący od 15 pacjentek z surowiczym rakiem jajnika o wysokim stopniu złośliwości.
Instytut przygotowuje niekomercyjne badanie kliniczne finansowane przez Agencję Badań Medycznych. Ma ono ocenić zastosowanie terapii TIL w połączeniu z chemioterapią pierwszej linii u wybranej grupy pacjentek z zaawansowanym rakiem jajnika. Według informacji przekazanych przez NIO badanie jest na etapie rejestracji, a jednym z jego głównych celów będzie ocena bezpieczeństwa metody.
To istotne zastrzeżenie: opracowanie technologii, uzyskanie zezwolenia na wytwarzanie i przygotowanie badania nie są równoznaczne z wykazaniem korzyści klinicznej. Dopiero wyniki badania pozwolą ocenić, czy zastosowanie TIL w tej grupie chorych jest bezpieczne i czy może przynieść korzyści w porównaniu z dostępnymi metodami leczenia.
W literaturze naukowej opisywano już próby zastosowania terapii TIL w raku jajnika, jednak dotychczasowe dane pozostają ograniczone. W małych badaniach pilotażowych oceniano przede wszystkim wykonalność, bezpieczeństwo i sygnały aktywności przeciwnowotworowej.
Technologia może być rozwijana w innych nowotworach
NIO wskazuje, że opracowane procedury mogą w przyszłości posłużyć do badań nad zastosowaniem terapii TIL również w innych nowotworach litych, m.in. glejakach oraz nowotworach trzustki, jelita grubego i piersi. Każde nowe wskazanie będzie wymagało odpowiednich zgód regulacyjnych i odrębnej oceny klinicznej.
Projekt Zakładu Medycyny Regeneracyjnej NIO jest finansowany przez Agencję Badań Medycznych ze środków Krajowego Planu Odbudowy. Jego wartość wynosi 8,93 mln zł. Obejmuje opracowanie i walidację technologii izolacji, namnażania, przechowywania i kontroli jakości limfocytów TIL zgodnie z wymaganiami właściwymi dla poszczególnych etapów prac.
Uzyskanie zezwolenia na wytwarzanie badanego produktu leczniczego wzmacnia krajowe zaplecze dla rozwoju terapii zaawansowanych. Nie przesądza jednak o przyszłym finansowaniu leczenia, dostępności metody dla pacjentów ani o możliwości jej wdrożenia w innych ośrodkach.
Podczas wizyty w NIO 14 października wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk oceniła, że Instytut może w przyszłości pełnić funkcję ośrodka referencyjnego dla Europy Środkowej. To perspektywa rozwoju, a nie obecny status wynikający z uzyskanego zezwolenia GIF.
Źródło: informacja prasowa NIO-PIB w Warszawie
