Praktyczne zastosowanie u chorych na cukrzycę markerów wyrównania metabolicznego: HbA1C, 1,5-anhydroglucytolu, białek glikowanych fruktozaminy i albuminy glikowanej

Częsta i precyzyjna ocena kontroli glikemii stanowi optymalny element opieki nad chorymi na cukrzycę. Biochemiczne markery wyrównania metabolicznego są ważnymi narzędziami stosowanymi w celu odpowiedzi napytanie, czy kontrola metaboliczna jest utrzymywana u chorych we właściwym zakresie, co ważniejsze, są pośrednimi wskaźnikami pozwalającymi na ocenę i redukcję ryzyka przewlekłych powikłań cukrzycy. Poniżej przedstawiamy sytuacje kliniczne, w których nie należy stosować HbA_1C,a zamiast tego powinno się używać innych markerów wyrównania glikemii, pamiętając o ich szczególnych ograniczeniach.

Hemoglobina A_1C

Wzrost wartości „nietypowej” hemoglobiny u chorych na cukrzycę zaobserwowano po raz pierwszy w 1969 r. Później wykazano, że w krwinkach czerwonych glukoza przyłącza się w pozycji α-aminowej łańcuchów β globiny (walina), tworząc związek aldoiminowy, czyli zasadę Schiffa. Proces ten może przebiegać następnie częściowo w sposób odwracalny do połączenia ketoaminowego, co skutkuje wytworzeniem hemoglobiny glikowanej (HbA_1C). W 1976 r. odnotowano, że wartość HbA_1C odzwierciedla średnie stężenia glukozy w poprzednich tygodniach lub miesiącach, a jej powtarzane oznaczanie jest użyteczną metodą dokumentowania kontroli glikemii.
Obecnie HbA_1C jest powszechnie stosowanym wskaźnikiem kontroli glikemii, uważanym wraz z samodzielną kontrolą glikemii przez American Diabetes Association (ADA) za podstawowy wskaźnik wyrównania metabolicznego u chorych na cukrzycę. Wskaźnik ten dostarcza informacji o stopniu kontroli glikemii w poprzedzających 8-12 tygodniach wśród osób niebędących w ciąży. Ponieważ w wielu badaniach u chorych na cukrzycę typu 1 i typu 2 poprawa kontroli glikemii wiązała się ze zmniejszonym ryzykiem powikłań mikronaczyniowych, wartość HbA_1C stanowi pierwotny cel terapii chorych na cukrzycę.
Należy zauważyć, że użycie testów oznaczających HbA_1C w dwóch pierwszych głównych badaniach nie mogło być ekstrapolowane na inne badania ze względu na brak standaryzacji testów oznaczających HbA_1C. Obecnie program standaryzacji ograniczył potencjalne błędy techniczne, a sama standaryzacja staje się niemal powszechna. Poza znaczeniem standaryzacji należy pamiętać o sytuacjach klinicznych, w których wyznaczenie wartości HbA_1C może niezbyt dokładnie odzwierciedlać poziom kontroli glikemii w cukrzycy.