Hipoglikemia po operacji wyłączenia żołądkowego

Częstość występowania otyłości zwiększa się z każdym rokiem, co sprawia, że otyłość i związane z nią choroby stały się poważnym problemem zdrowia publicznego. Metody polegające na modyfikacji stylu życia charakteryzują się ograniczoną skutecznością w leczeniu patologicznej otyłości i dlatego jedyną interwencją, która powoduje u takich pacjentów znaczne i trwałe zmniejszenie masy ciała oraz poprawę lub ustąpienie współistniejących chorób, takich jak cukrzyca typu 2, pozostaje chirurgia bariatryczna. Co więcej, w prospektywnych badaniach obserwacyjnych wykazano, że operacje bariatryczne zmniejszają ogólną umieralność w populacji osób otyłych. Rosnąca popularność operacji bariatrycznych nie jest więc zaskakująca. Najpopularniejszym zabiegiem wykorzystywanym w leczeniu otyłości patologicznej jest operacja wyłączenia żołądkowego techniką Roux-Y (wyłączenie żołądkowe z zespoleniem na pętli Roux-Y), a w ostatniej dekadzie byliśmy świadkami ogromnego wzrostu liczby tych operacji. Spowodowało to też zwiększenie częstości występowania powikłań tego zabiegu.
Hipoglikemia będąca następstwem endogennej hiperinsulinemii (hyperinsulinemic hypoglycemia) jest stosunkowo niedawno poznanym powikłaniem operacji wyłączenia żołądkowego. Po kilku latach od opisania tego zjawiska wciąż istnieją istotne luki w rozumieniu patofizjologii tego rzadkiego zaburzenia, a nasze doświadczenie w tej kwestii jest ograniczone.

Etiologia hipoglikemii u pacjentów po operacji wyłączenia żołądkowego

Nieswoiste objawy poposiłkowe, które można przypisywać hipoglikemii, są dość częste u pacjentów po operacji wyłączenia żołądkowego. Wiele objawów hipoglikemii występuje powszechnie i nie jest swoistych dla hipoglikemii (np. drżenie, tachykardia oraz wzmożona potliwość). Rozpoznanie prawdziwych zaburzeń spowodowanych hipoglikemią wymaga stwierdzenia małego stężenia glukozy w osoczu (<50-55 mg/dl) w połączeniu z objawami odpowiadającymi neuroglikopenii, które ustępują po skorygowaniu hipoglikemii (triada Whipple’a).
Hipoglikemia poposiłkowa może występować u pacjentów po operacji wyłączenia żołądkowego w sytuacji zespołu poposiłkowego (dumping syndrome), chociaż większość objawów związanych z tym zespołem ma prawdopodobnie etiologię naczyniową. Zespół poposiłkowy może występować po operacji wyłączenia żołądkowego nawet u połowy pacjentów poddanych takiemu zabiegowi. Wczesny zespół poposiłkowy, będący następstwem szybkiego przechodzenia pokarmu do jelita czczego z powodu chirurgicznie zmienionej anatomii przewodu pokarmowego, charakteryzuje się objawami naczynioruchowymi (napadowe zaczerwienienie skóry, tachykardia), bólem brzucha i biegunką. Późny zespół poposiłkowy, będący postacią reaktywnej hipoglikemii, występuje po 1-3 h od spożycia posiłku i jest spowodowany szybką odpowiedzią insuliny na hiperglikemię będącą wynikiem szybkiego wchłaniania cukrów prostych w początkowym odcinku jelita cienkiego. U tych pacjentów występują zawroty głowy, męczliwość, osłabienie i wzmożona potliwość, które często ustępują samoistnie, a objawy neuroglikopenii mogą nie być nasilone.