Leczenie uzależnienia od tytoniu

metody terapii farmakologicznej i niefarmakologicznej.

W Stanach Zjednoczonych palenie papierosów jest najczęstszą przyczyną śmierci i chorób; ¹ powoduje 30% zgonów z powodu raka i 18% wszystkich zgonów. ^{2, 3} Większość palaczy chce zerwać z nałogiem lub podejmowała takie próby. ⁴ Zainteresowanie problemem uzależnienia od nikotyny stało się jednym z kryteriów oceny jakości programów opieki medycznej stosowanych przez takie instytucje, jak National Committee for Quality Assurance (HEDIS – Healthcare Effectiveness Data and Information Set) oraz Joint Commission. ^{5, 6} W artykule dokonujemy przeglądu metod terapeutycznych i technik poradnictwa stosowanych w leczeniu uzależnienia od nikotyny oraz przedstawiamy porady dla lekarzy, jak motywować pacjentów do zaprzestania palenia.

Ogólne zasady postępowania

Pierwszym krokiem podczas każdej wizyty pacjenta w poradni powinno być zadanie mu pytania, czy pali tytoń. Informacje te powinny mieć dla lekarza zasadnicze znaczenie. ⁷ Dzięki nim przybliża się możliwość rozpoczęcia postępowania terapeutycznego prowadzącego do zerwania z nałogiem.

Model choroby przewlekłej

Osiągnięcie całkowitej abstynencji w przypadku osób uzależnionych rzadko jest możliwe po jednorazowej terapii. Proces zrywania z nałogiem charakteryzuje się okresami nawrotów oraz remisji i najlepiej opisuje go model choroby przewlekłej. ⁸ Powrót do nałogu nie jest powodem, by przerwać terapię, tak samo jak nie zaprzestaje się podawania leków przeciwcukrzycowych pacjentowi, u którego nie udało się osiągnąć zakładanych wartości hemoglobiny A_1c.

Niektórzy palacze po kilku próbach, lub nawet po jednej, potrafią długo wytrwać w abstynencji (>6 miesięcy), w przypadku większości wysiłki kończą się jednak niepowodzeniem. Jest to najbardziej prawdopodobny efekt każdej próby rzucenia palenia. Większość pacjentów nie wytrzymuje 6-miesięcznej abstynencji, a połowa tych, którym się to udaje, wraca do palenia w ciągu następnych 8 lat. ⁹ Podobnie jak chorzy ze słabo kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym lub cukrzycą, tak palacze, którym nie udało się pokonać nałogu, powinni na nowo podjąć leczenie. Należy wówczas zmodyfikować terapię oraz udzielać im wsparcia, dopóki nie odniosą sukcesu. ^{10, 11} Zadaniem lekarza jest umocnienie pacjenta w postanowieniu zerwania z nałogiem i zachęcenie go do podjęcia kolejnej próby. W osiągnięciu tego może pomóc badanie przeprowadzane podczas wizyt kontrolnych oraz proponowanie nowych terapii wielolekowych.

Początek rozmowy: pytania skalujące

Prawdopodobieństwo rzucenia palenia jest większe w przypadku palaczy, których zachęcają do tego lekarze, co więcej, są oni również bardziej zadowoleni z terapii. ^{7, 12, 13} W przepełnionych przychodniach większość pacjentów nie otrzymuje pomocy w walce z nałogiem, rzadko też są kierowani do właściwego specjalisty. Postępowanie lekarza ogranicza się zwykle do pytania o palenie tytoniu i zalecenia zerwania z nałogiem. ¹⁴ Lekarze prawdopodobnie nie rozwijają tego tematu, ponieważ nie wiedzą, jak poprowadzić rozmowę. Dialog można zacząć od pytania: „Czy możemy porozmawiać o paleniu papierosów?”. Jeśli pacjent podejmie temat, lekarz może zacząć zadawać pytania skalujące, tzn. takie, na które pacjent będzie mógł odpowiadać, używając skali od 0 do 10. W ten sposób będzie można poznać motywację pacjenta do rzucenia palenia (przykładowe pytanie: „Jak ważne jest dla pana zerwanie z nałogiem? Proszę ocenić wg skali od 0 do 10, na której 0 oznacza brak jakiegokolwiek znaczenia”) oraz przekonać się, czy wierzy on w to, że tego dokona („Czy ma pan pewność, że uda się panu rzucić palenie? Proszę ocenić wg skali od 0 do 10, na której 0 to zupełny brak pewności”). Uzyskane odpowiedzi są pomocne w określeniu, w jakiej sferze pacjent potrzebuje wsparcia.

Lekarz może zebrać więcej informacji, nawiązując do pierwszych dwóch pytań. Jeśli np. pacjent ocenił znaczenie rzucenia palenia na 3, kolejne pytanie może brzmieć: „Na skali oceniającej znaczenie zerwania z nałogiem zaznaczył pan 3. Dlaczego nie 0?”. Odpowiedź pozwala zrozumieć osobiste powody, dla których pacjent próbuje zaprzestać palenia, które motywują o wiele bardziej niż jakakolwiek argumentacja medyczna. Jeśli pacjent ocenił swoją pewność, iż uda mu się rzucić palenie, na 5 pkt, lekarz może zapytać, dlaczego nie na 2. W ten sposób dowie się, co sprawia, że pacjent czuje się na tyle silny, aby zerwać z nałogiem (np. poprzednie udane próby). Sukcesy odniesione w przeszłości mogą pomóc w pokonaniu nałogu. Kolejne pytanie: „Co musiałoby się zmienić, aby na skali zaznaczył pan 7?”, pozwala określić, co zwiększyłoby motywację pacjenta.

Dzięki tym informacjom lekarz może zindywidualizować wybór metody terapeutycznej i wyjaśnić pacjentowi, jak przestrzegać zaleceń. Taki model wywiadu może ułatwić współpracę, wzajemne zrozumienie i wypracowanie odpowiedniego schematu leczenia. Może również pomóc powtórnie rozpocząć leczenie, jeśli pacjent wrócił do nałogu. ¹⁵

Jeśli pacjent próbuje uwolnić się od nałogu, terapia powinna być na tyle intensywna, aby maksymalnie zwiększyć szansę jej powodzenia. Leki mogą pomóc w łagodzeniu objawów zespołu odstawienia i zmniejszyć nasilenie reakcji nawykowych.

Nikotyna w leczeniu nałogu tytoniowego

Wszystkie dostępne metody farmakologiczne wskazane w leczeniu nałogu tytoniowego mogą być skuteczne jako monoterapia. Takie podejście sprawdza się w przypadku osób wypalających ≤10 papierosów dziennie. Ogólna zasada postępowania w leczeniu objawów odstawienia nikotyny u osób wypalających >10 papierosów dziennie polega na jednoczesnym stosowaniu kilku preparatów, np. plastra nikotynowego (zapewniającego ciągłość dawek) oraz jednego z krótkodziałających produktów zawierających nikotynę (np. gumy nikotynowej, donosowego aerozolu z nikotyną, inhalatora nikotynowego lub pastylek do ssania z nikotyną), które łagodzą głód nikotynowy.

Jeśli nie ma przeciwwskazań, często z produktami zawierającymi nikotynę (np. plastrami nikotynowymi lub krótkodziałającymi środkami nikotynowej terapii zastępczej) łączy się bupropion o przedłużonym uwalnianiu. Pytanie: „Jakie środki stosował pan wcześniej i czego chciałby pan spróbować tym razem?”, ułatwia lekarzowi podjęcie decyzji co do metody terapii.

Choć ani leczenie skojarzone preparatami nikotynowej terapii zastępczej, ani łączenie ich z bupropionem o przedłużonym uwalnianiu nie zostało zatwierdzone przez amerykańską Food and Drug Administration (FDA), dostępne dowody wskazują, że w zrywaniu z nałogiem skuteczniejsza od monoterapii jest terapia skojarzona. ^{16, 17, 18, 19}

Plaster nikotynowy

Plastry nikotynowe należy stopniowo zmieniać w zależności od dawki nikotyny, którą zawierają. Początkowa dzienna dawka nikotyny dostarczana w plastrach powinna być taka sama lub nieco większa od dawki zawartej w wypalanych dotychczas papierosach. Tak więc dla pacjenta wypalającego 30 papierosów dziennie początkowa dawka wynosi 35 mg/24h (plastry uwalniające po 21 mg + 14 mg).

W zależności od czasu abstynencji i nasilenia związanych z tym objawów można modyfikować dawkowanie. Jeśli w ciągu pierwszych dwóch tygodni terapii pacjent nadal pali, należy zmienić schemat leczenia. Dawkę powinno się zwiększyć w przypadku występowania silnych objawów zespołu odstawienia, takich jak rozdrażnienie, niepokój, frustracja, spadek koncentracji, głód nikotynowy lub częste stosowanie krótkodziałających produktów zawierających nikotynę. Prawdopodobnie pacjenci, u których stosowanie plastrów nie przyniosło efektu, przyjmowali zbyt małe dawki nikotyny, a objawy zespołu odstawienia przypisywali działaniu plastrów, a nie niewłaściwemu doborowi krótkodziałających produktów zawierających nikotynę. Trzeba uświadomić pacjentom, że plastry nie powodują działań niepożądanych, jeśli objawy udaje się łagodzić krótkodziałającymi preparatami zawierającymi nikotynę. Głównym działaniem niepożądanym zbyt dużej dawki nikotyny jest senność.

Dawkę początkową należy przyjmować przez 4 tygodnie, a następnie można ją zmniejszać o 7-14 mg co 2 tygodnie. Jeśli po zmniejszeniu dawki pacjent odczuwa dyskomfort, zalecamy kontakt z lekarzem – wówczas utrzymuje się początkową dawkę przez kolejny tydzień lub dwa. W USA niektóre firmy pokrywają koszty farmakologicznego leczenia nałogu tytoniowego, dlatego choć plastry nikotynowe są ogólnie dostępne, wszyscy pacjenci otrzymują na nie recepty. Zazwyczaj wypisuje się receptę na dawkę początkową (wystarczającą na 4 tygodnie) oraz recepty na mniejsze dawki realizowane co dwa tygodnie. Pacjent może uzgodnić z farmaceutą, jaką liczbę opakowań plastrów wykupi za każdym razem, dzięki czemu uniknie zbyt dużego jednorazowego wydatku, który mógłby go zniechęcić do stosowania plastrów i zerwania z nałogiem.

Najczęstszym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem plastrów jest podrażnienie skóry w miejscu aplikacji, w wyniku czego pojawiają się rumień i świąd, a w cięższych przypadkach nawet obrzęk lub pęcherzyki. Aby uniknąć podrażnienia, zaleca się, by pacjent zmieniał miejsce aplikacji i stosował plastry na nieowłosionych częściach ciała między szyją a talią. Jeśli pod wpływem potu plastry się odklejają, zalecamy przyklejenie ich taśmą. Łagodne reakcje skórne można leczyć za pomocą glikokortykosteroidów stosowanych miejscowo, poważniejsze powikłania wymagają przerwania terapii. W odosobnionych przypadkach na całym ciele pojawia się wysypka – wtedy również należy zrezygnować ze stosowania plastrów. Jeśli jednak konieczne jest złagodzenie objawów zespołu odstawienia, można kontynuować leczenie innymi preparatami nikotynowej terapii zastępczej oraz zwiększać ich dawkę.

Guma do żucia z nikotyną

Guma do żucia z nikotyną jest dostępna w dawkach po 2 mg i 4 mg. Rzadko zalecamy stosowanie gumy do żucia w monoterapii, zazwyczaj podaje się ją łącznie z plastrami nikotynowymi. Guma pomaga łagodzić głód nikotynowy i objawy zespołu odstawienia.

Lekarz powinien poinstruować pacjenta, jak prawidłowo stosować gumę z nikotyną. Należy przeżuć ją kilka razy, aż zacznie się odczuwać lekkie mrowienie lub ostry smak, co oznacza, że nikotyna zaczęła się uwalniać. Następnie na kilka minut należy umieścić gumę między policzkiem a dziąsłem i ponownie przeżuć. Powtarzanie tych czynności umożliwia stopniowe wchłanianie substancji. Jedną gumę należy żuć przez mniej więcej 30 minut. Dla pacjentów, którzy na co dzień często żują gumę, przestrzeganie tego schematu może być trudne. Kwaśne środowisko w jamie ustnej sprzyja wiązaniu nikotyny i zmniejsza jej wchłanianie przez błonę śluzową, dlatego należy unikać picia gazowanych lub kwaśnych napojów przed żuciem gumy i w jego trakcie.

Chociaż zaleca się stosowanie nawet 20 sztuk gumy dziennie, jeśli jest taka potrzeba, większość pacjentów używa ich zbyt mało. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są senność i niestrawność, które można łagodzić dzięki odpowiedniemu postępowaniu. Guma może powodować również bolesność dziąseł.

Pastylka do ssania z nikotyną

Podobnie jak w przypadku gumy do żucia nikotyna zawarta w pastylce do ssania jest wchłaniana przez błonę śluzową jamy ustnej, zaspokajając doraźnie głód nikotynowy. Pastylkę w porównaniu z gumą łatwiej aplikować, a ponadto istnieje mniej przeciwwskazań do jej stosowania, takich jak protezy zębowe czy artropatia skroniowo-żuchwowa.

Pastylki do ssania z nikotyną są dostępne w dawkach po 2 mg i 4 mg. Jeśli są stosowane w monoterapii, dawkę oblicza się na podstawie czasu, jaki upłynął od przebudzenia do wypalenia pierwszego papierosa. Czas ten uważa się za wyznacznik stopnia uzależnienia.

Dla pacjentów, którzy pierwszego papierosa wypalają w ciągu 30 minut po przebudzeniu, odpowiednia dawka to 4 mg, a jeśli czas ten jest dłuższy – 2 mg. Pastylkę należy umieścić między policzkiem a dziąsłem, nie wolno jej żuć ani połykać w całości. Ponieważ kwaśne środowisko w jamie ustnej obniża wchłanianie nikotyny, pacjenci powinni zastosować pastylkę przynajmniej 15 minut po spożyciu pokarmu lub wypiciu napoju. Niewskazane jest również jedzenie lub picie podczas ssania pastylki. Jeśli pastylki są stosowane w połączeniu z terapią plastrami nikotynowymi, zwykle zaleca się dawkę 2 mg. Najczęstszym działaniem niepożądanym są bóle głowy, biegunka, zgaga, czkawka i senność.

Donosowy aerozol z nikotyną

Donosowy aerozol z nikotyną łagodzi objawy zespołu odstawienia szybciej niż jakikolwiek inny preparat zawierający nikotynę. ²⁰ Mimo to dostarcza nikotynę wolniej niż palenie papierosów i nie zwiększa stężenia nikotyny we krwi tętniczej, tak jak wdychanie dymu tytoniowego. Aerozol donosowy zwykle zalecamy pacjentom, którzy mówią, że zapalenie papierosa „daje im szybkiego kopa”.

Każda aplikacja dostarcza 0,5 mg nikotyny (ponieważ do jednego nozdrza podaje się jedną dawkę, łącznie otrzymujemy 1 mg). Aby przekonać pacjentów do stosowania aerozolu, lekarze mogą wyjaśnić, że aplikacja do obu nozdrzy dostarcza tyle nikotyny co jeden papieros. Trzeba informować pacjentów, że powinni aplikować preparat na niżej położoną część błony śluzowej nosa i się nim nie zaciągać. Zalecamy, aby pacjenci używali aerozolu w celu złagodzenia głodu nikotynowego. Jeśli aerozol jest stosowany w monoterapii, początkowo rekomendujemy 12-16 dawek dziennie. Zazwyczaj jednak stoduje się go jako środek wspomagający w terapii plastrami z nikotyną. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest podrażnienie błony śluzowej nosa i oczu oraz kaszel, które po pierwszym tygodniu zwykle ustępują.

Inhalator nikotynowy

Dostępny na receptę inhalator nikotynowy dostarcza nikotynę w aerozolu do błony śluzowej jamy ustnej, gdzie następuje wchłanianie. Aby otrzymać 2 mg nikotyny, pacjent musi wykonać ok. 80 wdechów w ciągu 20 minut. Ponieważ inhalator kształtem przypomina papierosa, jego stosowanie zaleca się pacjentom, dla których ważne są behawioralne i dotykowe aspekty palenia (trzymanie papierosa, palenie podczas picia kawy). Najczęstszym działaniem niepożądanym jest podrażnienie jamy ustnej lub gardła oraz sporadyczny kaszel.

Leki niezawierające nikotyny

Bupropion o przedłużonym uwalnianiu

Bupropion jest jednopierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym ograniczającym wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny. Bezpośrednio blokuje również acetylocholinowe receptory nikotynowe. W porównaniu z placebo bupropion o przedłużonym uwalnianiu jest prawie dwukrotnie skuteczniejszy w walce z uzależnieniem od nikotyny. ²¹ Na tydzień przed planowanym terminem zaprzestania palenia pacjenci rozpoczynają przyjmowanie leku w początkowej dawce 150 mg/24h przez 3 dni, a następnie po 150 mg dwa razy dziennie przez 6-12 tygodni (nie ma jednak przeciwwskazań do dłuższego stosowania). Długoterminowe leczenie bupropionem o przedłużonym uwalnianiu może zmniejszyć lub oddalić ryzyko powrotu do palenia. Stosowanie leku można przerwać nagle, bez stopniowego zmniejszania dawki.

Według nas terapia bupropionem jest metodą, która pozwala opanować głód nikotynowy. Lek można stosować w skojarzeniu z nikotynową terapią zastępczą i warenikliną. U pacjentów niepalących od dłuższego czasu łagodzi efekt przyrostu masy ciała, dlatego może być szczególnie przydatny dla tych, dla których ryzyko przybrania na wadze po zaprzestaniu palenia jest szczególnie niepokojące.

W badaniach nad bupropionem o natychmiastowym uwalnianiu u pacjentów z zaburzeniami odżywiania obserwowano napady padaczkowe. Chociaż ryzyko może być mniejsze w przypadku preparatu o przedłużonym uwalnianiu, wśród przeciwwskazań wymienia się: wcześniejsze napady padaczkowe, poważny uraz głowy z utratą przytomności, przyjmowanie leków obniżających próg drgawkowy lub zaburzenia odżywiania (jadłowstręt psychiczny albo bulimia). Najczęstsze działania niepożądane to bezsenność i suchość w ustach. Rzadko obserwuje się działania niepożądane ze strony układu krążenia i zaburzenia funkcji seksualnych.

Wareniklina

W maju 2006 r. FDA zarejestrowała wareniklinę jako lek wspomagający rzucenie palenia. Częściowo pobudza ona receptory nikotynowe, powodując zwiększenie uwalniania dopaminy w mózgu, dzięki czemu przyczynia się do zmniejszenia głodu nikotynowego oraz objawów odstawienia (działanie agonistyczne) i blokuje wiązanie nikotyny z receptorami α4β2, zmniejszając odczuwanie przyjemności związanej z paleniem (działanie antagonistyczne).

W dwóch dużych wieloośrodkowych badaniach klinicznych z randomizacją porównywano skuteczność warenikliny, placebo i bupropionu o przedłużonym uwalnianiu w zwalczaniu nałogu tytoniowego. ^{22, 23} Po 3 miesiącach prawdopodobieństwo, że pacjenci rzucą palenie, było dwukrotnie większe w grupie osób leczonych warenikliną niż w grupie pacjentów przyjmujących bupropion i czterokrotnie większe niż w grupie placebo. Zaobserwowano również, że wareniklina łagodzi głód tytoniowy, objawy zespołu odstawienia i zmniejsza uczucie przyjemności palenia. Stosowanie leku przez 6 miesięcy wiąże się z większym niż w przypadku 3-miesięcznej terapii prawdopodobieństwem zachowania abstynencji przez rok. ²⁴ Dowody pośrednie wskazują, że stosowanie warenikliny jest skuteczniejsze od nikotynowej terapii zastępczej. [W przeprowadzonym ostatnio badaniu porównującym skuteczność warenikliny z nikotynową terapią zastępczą (w postaci plastrów transdermalnych) u 757 palaczy wykazano, że prawdopodobieństwo zaprzestania palenia po zakończeniu terapii było prawie dwukrotnie większe w grupie osób przyjmujących wareniklinę aniżeli w grupie stosującej plastry NTZ. Najczęściej zgłaszanymi objawami niepożądanymi w grupie stosującej wareniklinę były nudności, a w grupie stosującej plastry z nikotyną bezsenność (ref. Aubin H-J i wsp. Thorax. 2008; 63:717-724). Niedawno zaprezentowano również dane dotyczące stosowania warenikliny u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi. W tym ostatnim badaniu skuteczność terapii warenikliną po 12 tygodniach została potwierdzona u 47% pacjentów w porównaniu z 14% w grupie placebo (Rigotti NA i wsp. Efficacy and safety of varenicline for smoking cessation in patients with cardiovascular disease: A randomized trial. Plakat prezentowany na 58^th ACC annual meeting, 29--31 marca 2009, Orlando, Florida) – przyp. red.]

W pierwszym tygodniu leczenia zaleca się dawkę 0,5 mg/24h przez 3 dni, następnie 0,5 mg 2 razy dziennie przez 4 dni. Dawkę zwiększa się potem do 1 mg dwa razy dziennie i stosuje się ją przez 11 tygodni. Lek można kupić w opakowaniach ułatwiających dawkowanie w pierwszym miesiącu terapii. Pacjenci powinni zaplanować zaprzestanie palenia na 8. dzień terapii, czyli wtedy, kiedy przyjmują dawkę docelową. Jeśli pacjent dostrzega wysokie ryzyko powrotu do nałogu, leczenie warenikliną należy kontynuować przez kolejne 3 miesiące po zakończeniu 3-miesięcznej terapii wstępnej. Nie ma konieczności stopniowego zmniejszania dawki warenikliny przed odstawieniem. Nie zbadano skuteczności i bezpieczeństwa nikotynowej terapii zastępczej podczas przyjmowania tego leku.

Najczęstszym działaniem niepożądanym warenikliny są nudności o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Pacjenci relacjonowali również, że mają intensywne marzenia senne z towarzyszącym im niepokojem ruchowym. Uczucie nudności można łagodzić, przyjmując lek z pokarmem, co nie wpływa na jego biodostępność. FDA poinformowała pracowników służby zdrowia, że ze stosowaniem warenikliny mogą być związane myśli samobójcze oraz agresywne i nieprzewidywalne zachowania. ²⁶ Zależności te są przedmiotem badań, lekarze powinni więc zwracać uwagę na zmiany zachowania i nastroju pacjentów.

Metody pomocnicze

Obserwuje się zależny od dawki pozytywny wpływ poradnictwa na leczenie nałogu tytoniowego. ⁷ Nawet krótka, 2-3-minutowa porada przynosi wymierne korzyści. Efektywne poradnictwo zwiększa motywację i umacnia w postanowieniu zerwania z nałogiem; może być prowadzone w ramach wizyty, przez telefon lub internet. ^{7, 27} Lekarze zazwyczaj nie mogą pozwolić sobie na długie wizyty, dlatego znajomość pomocniczych metod terapii może się okazać dla nich szczególnie przydatna.

Coraz powszechniejsze stają się programy poradnictwa indywidualnego i grupowego. Wiele szpitali, oddziałów i ośrodków zdrowia zatrudnia specjalistów zajmujących się leczeniem nałogu tytoniowego; uprawnienia takie uzyskuje coraz więcej personelu medycznego. ^{28, 29} Dzięki temu pacjent może mieć pewność, że proponowana mu terapia opiera się na dowodach naukowych.

Telefoniczne poradnie dla palących zorganizowano w każdym stanie USA, w każdej prowincji Kanady oraz w wielu innych państwach. W USA najprostszym dla lekarzy sposobem zachęcenia pacjenta do skorzystania z telefonicznej pomocy w rzucaniu palenia jest podanie mu numeru 1-800-QUITNOW. National Network of Tobacco Cessation Quitlines kieruje dzwoniących do poradni telefonicznej w ich stanie. Stany zapewniają wsparcie na różnych poziomach, a o formie pomocy pacjenci mogą dowiedzieć się podczas rozmowy. Wchodząc na stronę National Quitline Consortium (http://www.naquitline.org), lekarze mogą zapoznać się z metodami pomocy dostępnymi w każdym stanie. ³⁰

Z internetu mogą skorzystać również osoby chcące rzucić palenie. Wiele stron, takich jak American Legacy „Become an Ex” (http://www.becomeanex.org) czy Quitnet (http://www.quitnet.com), zaprojektowano z myślą o wspieraniu osób walczących z nałogiem.

Wnioski

Mimo wielu ograniczeń problem nałogu tytoniowego można rozwiązać dzięki zastosowaniu podobnych metod jak w leczeniu chorób przewlekłych. Podczas stosunkowo krótkiej wizyty lekarz może zachęcić pacjenta do wdrożenia leczenia lub do podjęcia kolejnej próby zerwania z nałogiem, jeśli pacjent powrócił do palenia papierosów. Nikotynowa terapia zastępcza, bupropion o przedłużonym uwalnianiu, wareniklina oraz łączenie tych terapii mogą ułatwić palaczom zerwanie z nałogiem lub skłonić do podjęcia kolejnej próby. Lekarze, którzy mają zbyt mało czasu, by prowadzić takiego pacjenta, mogą zaproponować mu inne metody walki z nałogiem, np. skierować go do specjalisty, zachęcić do skorzystania z poradnictwa telefonicznego lub pomocy lokalnych grup wsparcia.