Udar mózgu u kobiet

Wprowadzenie
Udar mózgu jest po chorobach układu krążenia oraz nowotworach złośliwych trzecią przyczyną umieralności oraz wiodącą przyczyną niepełnosprawności w Stanach Zjednoczonych. Przez większą część życia mężczyźni cechują się wyższą niż kobiety zapadalnością na udar mózgu, jednak po 85. r.ż. częściej chorują kobiety,co powoduje zwiększenie niepełnosprawności oraz umieralności w grupie kobiet w podeszłym wieku. Wyniki kilku badań sugerują, że u kobiet leczenie stosowane w ramach pierwotnej i wtórnej prewencji udaru mózgu oraz w jego ostrej fazie jest mniej intensywne niż u mężczyzn. U kobiet, bez względu na wiek i obecność chorób towarzyszących oraz stopień sprawności przed udarem, częściej stwierdza się przy tym depresję, pogorszenie jakości życia, potrzebę dodatkowej opieki. W miarę starzenia się społeczeństwa kobiety w podeszłym wieku będą stanowiły coraz większy odsetek chorych po przebytym udarze mózgu, dlatego coraz większego znaczenia nabiera znajomość omawianych różnic i uwzględnienie ich w postępowaniu. Płeć może mieć również wpływ na skuteczność leków stosowanych w zapobieganiu udarowi mózgu i leczeniu go oraz na efektywność rehabilitacji. Zdefiniowanie różnic pozwoli dostosować terapię do określonych potrzeb i poprawi sprawność funkcjonowania kobiet po udarze. W artykule przedstawiono dane odzwierciedlające odrębności obu płci w leczeniu oraz rekonwalescencji po udarze mózgu. Niektóre z nich mogą wynikać z różnic w „biologii płci”. Mamy nadzieję, że lepsze ich zrozumienie umożliwi wdrożenie optymalnych sposobów prewencji i leczenia. Zapadalność i chorobowość
Dawniej płeć męska uważana była za czynnik ryzyka udaru mózgu, jednak ze względu na dłuższy oczekiwany okres życia kobiet większość zgonów związanych z udarem mózgu notuje się obecnie u nich. Każdego roku odnotowuje się o 55 tys. więcej przypadków wystąpienia udaru u kobiet niż u mężczyzn. Chociaż w większości grup wiekowych współczynnik zapadalności jest wyższy u mężczyzn, po 85. r.ż. na udar zapada znacząco więcej kobiet. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa omawiane różnice między płciami zwiększą się: oszacowano, że w 2050 r. 60% pacjentów z udarem mózgu stanowić będą kobiety. Ponadto kobiety częściej niż mężczyźni doznają powtórnego udaru mózgu w ciągu 5 lat od pierwszego, co zauważono zarówno u chorych młodszych (40-69 lat, 33% v. 22%), jak i starszych (>70 lat, 33% v. 28%). Współczynnik chorobowości kształtuje się podobnie. W metaanalizie danych z 13 badań epidemiologicznych (ze standaryzacją według wieku) częstość udaru mózgu była o 41% większa u mężczyzn niż u kobiet, natomiast powyżej 85. r.ż. te proporcje były odwrócone. Zależności te mogą się jednak zmieniać w związku z rosnącą zapadalnością na udar mózgu wśród młodszych kobiet. W niedawnym badaniu odnotowano, że w grupie wiekowej między 45. a 54. r.ż. udaru doznawały częściej kobiety niż mężczyźni, co może być wynikiem coraz częstszego występowania otyłości oraz zespołu metabolicznego u kobiet w średnim wieku.  Stopień ciężkości udaru mózgu, umieralność i śmiertelność
Dane dotyczące istnienia różnic między stopniem ciężkości udaru mózgu u mężczyzn i kobiet są sprzeczne. Według niektórych badań u kobiet jest on wyższy niż u mężczyzn, podczas gdy w innych nie stwierdzono znaczących różnic między płciami. Z drugiej strony większość badaczy jest zgodna, że stopień niepełnosprawności, umieralność i śmiertelność są większe u kobiet, na co ma wpływ starszy ich wiek w chwili wystąpienia udaru. Od 2005 r. Udar mózgu był przyczyną 1 na 17 zgonów w Stanach Zjednoczonych, przy czym 60% umierających z jego powodu stanowiły kobiety. Ten nieproporcjonalny rozkład współczynnika umieralności wynika przede wszystkim z bardziej zaawansowanego wieku kobiet w momencie zachorowania oraz z faktu, że kobiety żyją dłużej. Badania standaryzowane wg wieku wskazują jednak na nieznacznie niższą umieralność wśród kobiet ogółem, chociaż w grupie powyżej 85. r.ż. nadal notuje się o 15% wyższą umieralność z powodu udaru wśród kobiet. W licznych badaniach wykazano, że odsetek kobiet umierających z powodu udaru mózgu gwałtownie wzrasta.