Badania obrazowe oczodołu

W pierwszej kolejności omówiono budowę anatomiczną oczodołu. Następnie przedstawione zostały niektóre techniki obrazowania, ze szczególnym naciskiem na badanie magnetycznego rezonansu jądrowego (MR) jako najczulsze w diagnostyce chorób z dziedziny neurooftalmologii. W kolejnej części dokonano przeglądu objawów, które mogą wskazywać na konieczność przeprowadzenia badań obrazowych oczodołu. Wreszcie, na koniec omówiono typowe dla poszczególnych schorzeń nieprawidłowości w wynikach badań obrazowych. Nie przedstawiono tutaj szczegółowego opisu objawów, epidemiologii i strategii leczenia – zainteresowanym czytelnikom poleca się literaturę dodatkową.

Anatomia

OCZODÓŁ – CZĘŚĆ KOSTNA
Oczodół jest strukturą przestrzenną piramidowego kształtu, której podstawa skierowana jest do przodu, a szczyt ku tyłowi. Jej boczne i przyśrodkowe ściany, stykając się ze sobą w szczycie, tworzą kąt około 45 stopni. Przyśrodkowe ściany obu oczodołów ułożone są w stosunku do siebie równolegle i zbudowane z cienkich blaszek kostnych – blaszek papierowatych (lamina papy-racea). Kanały wzrokowe łączą szczyt oczodołów z środkowym dołem czaszki. Kanał wzrokowy ma średnicę około 3-4 mm i długość 5 mm. Szczelina oczodołowa górna (superior orbital fissura, SOF) znajduje się pomiędzy tylno-boczną i górną ścianą oczodołu i ograniczona jest przez mniejsze i większe skrzydło kości klinowej. Szczelina oczodołowa górna także łączy oczodół z dołem środkowym czaszki. Przechodzą przez nią nerwy i naczynia krwionośne. Grzbiet kostny, który oddziela nerw wzrokowy od szczeliny oczodołowej górnej, nazywany jest przęsłem wzrokowym (optic strut). Szczelina oczodołowa dolna, położona na granicy bocznej i dolnej ściany, łączy oczodół z dołem skrzydłowo-podniebiennym. Oczodół jest wyścielony przez okostną oczodołu (periorbita), która z przodu łączy się z okostną brzegu oczodołu i przegrodą oczodołową. W tylnej części oczodołu okostna zlewa się z osłonką nerwu wzrokowego i ściśle przylega do kostnej ściany kanału wzrokowego.