Streszczenie
Zespoły zamknięcia naczyń siatkówki
Zamknięcie tętnicy środkowej siatkówki oraz zamknięcie gałęzi tętnicy siatkówki
Wprowadzenie
Zamknięcie tętnicy środkowej siatkówki (central retinal artery occlusion, CRAO) powoduje niedokrwienie i martwicę wewnętrznych warstw siatkówki, prowadząc ostatecznie do ciężkiej lub trwałej utraty widzenia. U pacjentów z CRAO często obserwuje się nagłą, bezbolesną i znaczącą utratę widzenia w chorym oku. Badanie kliniczne może wykazywać względne upośledzenie dośrodkowego odruchu źrenic, znaczne upośledzenie widzenia, zwężenie tętnic siatkówki i jej obrzęk. Charakterystyczną cechą CRAO jest objaw wiśniowej plamki otoczonej przez obrzękniętą siatkówkę, spowodowany przez refleks z prawidłowej naczyniówki prześwitującej pod dołkiem (ryc. 1). W przypadku zachowania drożności tętnicy rzęskowo-siatkówkowej widzenie może być zachowane. Z drugiej strony w tętnicy rzęskowo-siatkówkowej ciśnienie perfuzji jest niższe niż w tętnicy środkowej siatkówki, dlatego może łatwiej ulegać zamknięciu.
Najczęstszą przyczyną CRAO jest zator. Wyróżniamy zatory wapniowe, cholesterolowe (płytki refleksywne lub nierefleksywne) z kompleksami włóknisto-płytkowymi pochodzącymi z takich źródeł, jak serce (migotanie przedsionków, choroby zastawek lub łuku aorty), tętnica szyjna i tarcza nerwu wzrokowego. CRAO wiąże się również z zapaleniami naczyń, jak olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, choroba Kawasaki, toczeń rumieniowaty układowy, ziarniniakowatość Wegenera, plamica Schönleina-Henocha oraz guzkowe zapalenie tętnic. Zamknięcie gałęzi tętnicy siatkówki również może mieć etiologię zatorową. Niemniej należy rozważyć także inne przyczyny, takie jak zakażenie wirusowe, zwłaszcza cytomegalowirusem. W przypadku zamknięcia wielu gałęzi tętnicy siatkówki należy rozważyć zespół Susaca.
Ocena pacjenta z CRAO wymaga dokładnego poszukiwania przyczyny zaburzeń łącznie z odpowiednim zobrazowaniem tętnic szyjnych (ultrasonografia tętnic szyjnych, angiografia metodą tomografii komputerowej [TK], czy angiografia rezonansu magnetycznego [MR]). Wykonanie badania echokardiograficznego jest również w tym przypadku konieczne. W zależności od objawów podmiotowych należy wykonać badania laboratoryjne, w tym oznaczyć OB, stężenie białka C-reaktywnego, przeciwciał przeciwko cytoplazmie neutrofilów (anti-neutrophil cytoplasmic antibodies, ANCA) typu cytoplazmatycznego (c-ANCA) i typu okołojądrowego (p-ANCA).