Streszczenie
Badanie węchu w praktyce jest często zaniedbywane albo ograniczane do wywiadu. Tymczasem zaburzenia węchu mogą być jednym z pierwszych objawów najczęstszych chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona i choroba Alzheimera, a w niektórych przypadkach, jedynym objawem guzów okolicy czołowej.
W niniejszym artykule omówiono podstawy funkcjonowania zmysłu węchu u człowieka oraz metody diagnostyczne i sposoby leczenia zaburzeń węchu.
Znaczenie zmysłu węchu
Do funkcji zmysłu węchu należy wykrywanie zapachu, ocena natężenia bodźca zapachowego (odpowiadająca stężeniu lotnej substancji zapachowej we wdychanym powietrzu), identyfikacja bodźców węchowych, różnicowanie zapachów oraz zapamiętywanie wrażeń węchowych i nadawanie im odpowiedniego zabarwienia emocjonalnego. Dzięki integracji podstawowych bodźców węchowych niektórzy ludzie potrafią też komponować nowe zapachy.
Człowiek rozróżnia kilka tysięcy zapachów. Próg węchu u człowieka jest jednak znacznie wyższy niż u zwierząt. Ludzie nie odczuwają też świadomie wielu zapachów, które w świecie zwierząt mają duże znaczenie, np. feromonów. Mimo tych różnic rola węchu u człowieka ma znaczenie już po urodzeniu. To właśnie zmysł węchu pozwala noworodkowi rozpoznawać matkę i bierze udział w inicjowaniu odruchu ssania. Zaburzenia węchu mające początek we wczesnym dzieciństwie w wieku dorosłym mogą predysponować do zaburzeń emocjonalnych. W codziennym życiu węch ostrzega o niebezpiecznych substancjach w otoczeniu, umożliwia lokalizację źródła zagrożenia. Ma istotny udział w percepcji wrażeń smakowych, wpływa na wydzielanie śliny i soku żołądkowego w fazie głowowej wydzielania. Węch umożliwia samokontrolę higieny,odgrywa też rolę w postrzeganiu atrakcyjności seksualnej, może stanowić źródło przeżyć i odczuć estetycznych.
Dowodem na znaczenie węchu mogą być wyniki dwóch badań. W badaniu Deems i wsp. spośród 750 kolejnych chorych zgłaszających się z powodu zaburzeń chemosensorycznych do Centrum Badań nad Smakiem i Węchem na Uniwersytecie w Pensylwanii 68% podawało zmianę jakości życia, 46% zmiany apetytu i masy ciała, a 56% niekorzystny wpływ zaburzeń węchu na codzienne życie i samopoczucie psychiczne. W drugim badaniu z udziałem 445 pacjentów 45,2% osób z anosmią, 34,1% osób z ciężką hiposmią i 19,0% osób z prawidłowym węchem zgłosiło co najmniej jedno zdarzenie niebezpieczne, takie jak zatrucie pokarmowe, brak świadomości pożaru lub wycieku gazu.
Dodaj do ulubionych