Streszczenie
Opracowano testy pozwalające na wykrycie tych zaburzeń genetycznych. Zrozumienie przyczyn występowania określonych nowotworów ułatwia sprawowanie nadzoru nad osobami zagrożonymi zachorowaniem dzięki częstszemu poddawaniu ich badaniom przesiewowym i proponowaniu im profilaktycznego leczenia chirurgicznego. Jak jednak postąpić, gdy wyniki testów genetycznych nie są jednoznaczne? Nie odpowiadają one wówczas na pytanie, lecz obarczają praktykujących lekarzy dręczącymi pytaniami, na które brak odpowiedzi. Niepewne wyniki testu genetycznego określa się zwykle mianem wariantów o niepewnym znaczeniu (variant of uncertain significance, VUS). Uzyskanie ich wprowadza zamęt i wzbudza dodatkowy niepokój osób zagrożonych i ich rodzin, nasuwa też wiele wątpliwości lekarzowi odpowiedzialnemu za podejmowanie decyzji o dalszym postępowaniu. Zaleca się wprawdzie, by lekarze nie podejmowali ich na podstawie VUS, nie wiadomo jednak, jak jest w praktyce klinicznej. Czasem trudno zignorować wyniki VUS, zwłaszcza u osób z obciążającym wywiadem chorobowym lub rodzinnym, przemawiającym za możliwością występowania uszkadzających mutacji genowych. Po uzyskaniu VUS należy powiedzieć chorej o wykryciu pewnych zmian w przeprowadzonym u niej teście genetycznym, których znaczenie jest niejasne, ponieważ uzyskanego wyniku nie uznano jeszcze za przyczynę szkodliwego wpływu na czynność białka kodowanego przez dany gen ani za zmianę niemającą takiego wpływu. BRCA1 i BRCA2 są dużymi i ważnymi genami supresorowymi nowotworu, dlatego znajomość stanu czynnościowego kodowanych przez nie białek jest tak ważna. W rzeczywistości jednak uzyskanie VUS nie informuje o tym stanie. Przedstawienie opinii ekspertów o postępowaniu po uzyskaniu VUS poprzedzi krótkie omówienie wyników trzech kategorii testów genetycznych: dodatniego, ujemnego i VUS, które może się okazać przydatne dla praktykujących lekarzy o specjalnościach z pogranicza klinicznej genetyki nowotworów.
Potwierdzenie mutacji BRCA1 lub BRCA2
Po uzyskaniu dodatnich wyników testu, potwierdzających występowanie mutacji uszkadzających BRCA1 lub BRCA2, sytuacja staje się jasna, wiadomo bowiem, że mutacje tych silnie penetrujących genów supresorowych nowotworu wybitnie sprzyjają rozwojowi pewnych nowotworów. Wykrycie mutacji zarodkowej BRCA1 lub BRCA2 w rzeczywistości odpowiada zagrożeniu powstaniem określonego nowotworu. Badaniom genetycznym należy wówczas poddać bliskich członków rodziny takiej chorej, by ustalić u nich stan nosicielstwa mutacji.
Mutacja uszkadzająca zmienia czynność białka kodowanego przez dany gen. Zgodnie z hipotezą dwóch uderzeń, jej obecność wyjaśnia występowanie u niektórych osób silnych predyspozycji do rozwoju określonych nowotworów, które często są rozpoznawane u nich w młodszym wieku (<50 lat) niż typowy dla większości chorujących na nie dorosłych. Dodatnie wyniki testów genetycznych mają decydujące znaczenie, ułatwiają bowiem wybór dalszego postępowania. Ułatwieniu tego wyboru służą wytyczne National Comprehensive Cancer Network (NCCN). Należy też uwzględnić fenotypowe cechy danej rodziny.
Krewni niebędący nosicielami znanej mutacji nie muszą się poddawać agresywnym badaniom przesiewowym, narażającym na wzbudzanie niepokoju, ponoszenie kosztów i dodatkowe problemy wynikające z uzyskania wyników fałszywie ujemnych lub fałszywie dodatnich.
Wykrycie mutacji w obrębie genu BRCA1 lub BRCA2 pozwala lekarzowi na zalecenie dalszego postępowania opartego na dowodach naukowych. Wykrycie mutacji genów PTEN lub TP53 jest zwykle wskazaniem dla lekarzy doświadczonych w postępowaniu z osobami zagrożonymi wystąpieniem dziedzicznych zespołów rodzinnych do podejmowania działań zgodnie z wytycznymi NCCN. Po wykazaniu mutacji w którymkolwiek z silnie penetrujących genów związanych z nowotworami ważną rolę odgrywa interpretacja fenotypów występujących w danej rodzinie.
Dodaj do ulubionych