Poznaj rodzinę: przypomnienie farmakologii klinicznej typowych leków przeciwpsychotycznych (część 2)

Jest to drugi z dwóch artykułów, w których dokonano przeglądu leków przeciwpsychotycznych często określanych jako „pierwszej generacji”, „tradycyjne” lub „typowe”, a praktycznie – leków wprowadzonych na rynek przed 1993 rokiem. Pierwszy artykuł dotyczył pochodnych fenotiazyny. W tym artykule omówiono pochodne tioksantenu, butyrofenonu (oraz blisko z nimi związane pochodne difenylobutylopiperydyny), a także pochodne benzamidowe, dostępne w Wielkiej Brytanii w postaci preparatów doustnych. Ponieważ indywidualna ocena stosunku ryzyka do korzyści ma znaczenie w maksymalizacji wyborów terapeutycznych, w artykule omówiono także problemy związane z bezpieczeństwem i tolerancją, występujące lub opisywane częściej przy stosowaniu starszych leków.

Tioksanteny

Tioksanteny zsyntetyzowano w 1958 roku w Danii. Pod względem budowy są tylko nieznaczną modyfikacją cząsteczki fenotiazyny. Podstawienie węgla azotem w pozycji 10 oznacza, że cząsteczki charakteryzują się stereoizomerią, tzn. podstawienie R₂ może powodować powstawanie postaci będących lustrzanymi odbiciami. Ma to istotne konsekwencje farmakologiczne ponieważ tylko jeden izomer (cis lub Z; system cis/trans, za pomocą którego określano początkowo te izomery, nie jest wystarczający do opisu podstawników w bocznym łańcuchu w przypadku związków z więcej niż dwoma podstawnikami w podwójnym łańcuchu. W przypadku złożonych związków organicznych, takich jak leki przeciwpsychotyczne, przyjęto system Z/E) jest skutecznym antagonistą receptora dopaminowego D₂. Pierwsza pochodna tioksantenu, chloroprotyksen, chociaż szeroko stosowany w różnych państwach, nie był dostępny w Wielkiej Brytanii.