Słowo wstępne

przewodnim numeru jest szczególnie interesujący przypadek nagłego, pozaszpitalnego zatrzymania krążenia u pacjentki z arytmogenną postacią wypadania płatków zastawki mitralnej (MVP – mitral valve prolapse) oraz dysjunkcją pierścienia mitralnego (MAD – mitral annular disjunction). Jej historia skłania do refleksji nad znaczeniem rozpoznawania zagrożeń, które mogą pozostawać niedostrzeżone na tle pozornie niegroźnego obrazu choroby. Autorzy artykułu pt. „Kobieta, której przestało bić serce, czyli o nagłym zatrzymaniu krążenia u pacjentki ze złośliwą postacią wypadania płatków zastawki mitralnej” (lek. Klaudia Buczek, dr hab. Marek Kiliszek, prof. Paweł Krzesiński, dr hab. Beata Uziębło-Życzkowska, lek. Aleksandra Winkler) omawiają zarówno przebieg diagnostyki, jak i współczesne markery wysokiego ryzyka złośliwego MVP. W ostatnich latach te zagadnienia wzbudzają duże zainteresowanie kardiologów i elektrofizjologów, ale powinny być szerzej znane. Arytmogenne MVP i MAD są dziś uznawane za potencjalne podłoże groźnych komorowych zaburzeń rytmu oraz nagłego zgonu sercowego, mimo braku ciężkiej niedomykalności mitralnej bądź uszkodzenia czynności lewej komory. W zaprezentowanym przypadku wystąpiły liczne cechy wysokiego ryzyka: MVP obu płatków, MAD o szerokości 11 mm, objaw pickelhaube, ujemne załamki T w odprowadzeniach dolnych i bocznych, obecność obszarów późnego wzmocnienia pokontrastowego w rezonansie magnetycznym (MR) serca, epizody nieutrwalonego częstoskurczu komorowego i rodzinny wywiad nagłego zgonu sercowego. Stwierdzenie ich obecności było możliwe dzięki przeprowadzeniu licznych badań, w tym MR. Poza w pełni uzasadnioną implantacją kardiowertera-defibrylatora w ramach prewencji wtórnej nagłego zgonu sercowego nie leczono operacyjnie niedomykalności mitralnej, ponieważ była ona jedynie umiarkowana, bez progresji. Opinie na temat wpływu zabiegu chirurgicznego na zmniejszenie ryzyka arytmicznego są sprzeczne, mimo istnienia teoretycznych patofizjologicznych przesłanek. Obecnie najważniejsza wydaje się cytowana w omawianym artykule analiza Klary Lodin i wsp. opublikowana w „European Heart Journal” w 2025 r., w której wykazano, że operacja całkowicie nie eliminuje ryzyka komorowych zaburzeń rytmu – dotyczy to zwłaszcza pacjentów z obecnym włóknieniem mięśnia sercowego oraz MAD. Najważniejsza jest dalsza obserwacja kliniczna, echokardiograficzna i elektrofizjologiczna.

W pozostałych tekstach poruszamy szeroki zakres problemów klinicznych: od stanów nagłych w kardiologii, neurologii i zaburzeniach metabolicznych, poprzez trudności diagnostyczne w toksykologii i hematologii, po zagadnienia związane z powikłaniami zakażeń, chorobami naczyń oraz diagnostyką obrazową. Wspólnym mianownikiem prezentowanych doniesień jest znaczenie trafnej interpretacji objawów, dostrzegania mniej oczywistych przyczyn pogorszenia stanu chorego oraz właściwego wyboru postępowania diagnostycznego i terapeutycznego. Opisy przypadków i praktyczne omówienia przypominają ponadto, że specjalistyczna wiedza musi iść w parze z umiejętnością całościowej oceny chorego, a doświadczenie kliniczne jest tutaj nieocenionym dopełnieniem.

Mam nadzieję, że lektura zaprezentowanego numeru (4/2026) naszego pisma będzie dla Państwa źródłem zarówno przydatnej wiedzy, jak i inspiracji do refleksji nad własną praktyką kliniczną.