Zaburzenia snu u dzieci

lek. Stanisław Bogusławski
lek. Klaudia Ksepko
dr hab. n. med. Wojciech Feleszko

Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: lek. Stanisław Bogusławski, Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego, Warszawski Uniwersytet Medyczny, ul. Żwirki i Wigury 63A, 02-091 Warszawa; e-mail: stasboguslawski@gmail.com

Nawet 2/3 dzieci okazjonalnie miewa problemy ze snem.1 Mogą się one pojawiać już w wieku niemowlęcym i stanowić np. przyczynę problemów ze wzrastaniem, a także rozwijać się wtórnie do nowotworów, chorób endokrynologicznych czy związanych z przewlekłym bólem.

Wprowadzenie

Wśród zaburzeń snu u dzieci najpowszechniejsze są zaburzenia behawioralne i zaburzenia oddychania. Rozmowa o zwyczajach związanych ze snem i poprawa jego higieny u dziecka często przynosi bardzo dobre efekty. Jeśli u pacjenta występuje obturacyjny bezdech podczas snu (OSA – obstructive sleep apnea), często wymaga on leczenia operacyjnego lub terapii stałym dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych, co pozwala ograniczyć liczbę epizodów bezdechu w ciągu nocy.

Zaburzenia oddychania w czasie snu

Obturacyjny bezdech podczas snu jest zaburzeniem oddychania, w którym w czasie snu dochodzi do przejściowego, krótkotrwałego ograniczenia przepływu w drogach oddechowych lub ich zamknięcia. W efekcie wentylacja jest nieprawidłowa, a jakość snu obniżona. OSA występuje u 1,2-5,7% dzieci,2 najczęściej między 2 a 8 rokiem życia, choć wraz z nasilającą się epidemią otyłości obserwuje się jej drugi szczyt wśród otyłych nastolatków. Nawet 50% otyłych dzieci może mieć OSA.3

Kiedy warto poszerzyć wywiad o pytania dotyczące oddychania podczas snu?

Do czynników ryzyka zaburzeń oddychania podczas snu u dzieci zalicza się: otyłość, przewlekły kaszel i świsty, ekspozycję na dym tytoniowy, dodatni wywiad rodzinny i rasę czarną (tab. 1).4 Współwystępowanie niektórych chorób lub wad istotnie zwiększa ryzyko OSA. Należą do nich przewlekłe stany zapalne w obrębie dróg oddechowych, a zwłaszcza choroby alergiczne, takie jak astma, alergiczny nieżyt nosa czy alergiczne zapalenie zatok.5 Populacją szczególnie narażoną na OSA są dzieci z wadami genetycznymi – dotyczy to przede wszystkim zespołów, w przebiegu których występują nieprawidłowości w obrębie twarzoczaszki.6 Dużą grupę chorych, u których obserwuje się OSA, stanowią dzieci z chorobami neurologicznymi i nerwowo-mięśniowymi. Bezdechy podczas snu mogą współwystępować z padaczką, często też towarzyszą chorobom przebiegającym z obniżonym napięciem mięśniowym.7

OSA w badaniu przedmiotowym i podmiotowym

W medycynie snu bardzo ważny jest wywiad, nie tylko z samym pacjentem, ale także z jego najbliższymi, którzy zazwyczaj mają większą świadomość tego, co się dzieje w nocy. Najczęstszym objawem OSA jest chrapanie. Obserwuje się też zwolnione oddycha...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zaburzenia oddychania w czasie snu

Obturacyjny bezdech podczas snu jest zaburzeniem oddychania, w którym w czasie snu dochodzi do przejściowego, krótkotrwałego ograniczenia przepływu w drogach oddechowych [...]

Zaburzenia behawioralne

Zespół przesuniętej fazy snu (DSPS – delayed sleep phase syndrome) jest zaburzeniem występującym głównie u nastolatków. Rozpoznaje się go, gdy czas [...]

Parasomnie

Parasomnie definiuje się jako niechciane zdarzenia występujące w trakcie zasypiania, snu lub podczas wybudzania. U dzieci występują częściej niż u dorosłych. [...]

Narkolepsja

Nieprawidłowy sen ma negatywne konsekwencje zdrowotne. U dzieci szczególnie istotne są te związane z rozwojem intelektualnym i emocjonalnym. Występowanie OSA wpływa [...]

Konsekwencje nieprawidłowego snu

Nieprawidłowy sen ma negatywne konsekwencje zdrowotne. U dzieci szczególnie istotne są te związane z rozwojem intelektualnym i emocjonalnym. Występowanie OSA wpływa [...]

Podsumowanie

Mimo że we śnie spędzamy istotną część życia, nie poświęcamy mu wystarczającej uwagi. Dzieciństwo to czas intensywnego rozwoju układu nerwowego, dlatego [...]