Co Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych zmienił w 2025 roku

Od września 2023 roku w polskim systemie ochrony zdrowia działa Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych (FKZM). Rzecznik Praw Pacjenta podsumował, jakie wsparcie przyniósł w 2025 pacjentom, a jakie lekarzom i zespołom medycznym, odciążając ich od długotrwałych sporów prawnych.

Co pokazują liczby

W ubiegłym roku do biura Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęło ponad 2 500 wniosków, a wydano ponad 1 300 decyzji. Świadczenie kompensacyjne przyznano w 586 przypadkach, na łączną kwotę 34 mln zł, średnio 58 tys. zł na osobę. Pomoc otrzymali zarówno pacjenci, jak i bliscy osób zmarłych – tych ostatnich było 234 osób.

Dla lekarzy i placówek oznacza to, że wiele spraw zakończyło się bez konieczności procesowania w sądach, a więc pozwoliło oszczędzić czas i stres związany z ryzykiem roszczeń.

Jak działa fundusz

FKZM został powołany w wyniku nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i działa od 6 września 2023 r. Jego celem jest szybkie wsparcie finansowe dla osób poszkodowanych w trakcie hospitalizacji, ale przy okazji odciążenie lekarzy i personelu medycznego od długotrwałych postępowań sądowych.

Świadczenia przyznawane są w przypadku zdarzeń, które można było uniknąć przy udzieleniu świadczenia zgodnie z aktualną wiedzą medyczną — zakażeń szpitalnych, poważnych uszkodzeń ciała lub rozstroju zdrowia, a także śmierci pacjenta.

Korzyści dla lekarzy

• Redukcja sporów cywilnych — przyjęcie wniosku przez pacjenta oznacza brak dalszych roszczeń wobec lekarza lub placówki.

• Szybsze zamknięcie spraw — decyzja RPP pozwala skupić się na pracy klinicznej zamiast na długich procesach.

• Lepsze procedury i bezpieczeństwo — analiza zdarzeń przez ekspertów RPP dostarcza placówkom wskazówek do poprawy praktyk klinicznych, co minimalizuje ryzyko podobnych zdarzeń w przyszłości.

• Wsparcie w sytuacjach stresowych — lekarze wiedzą, że pacjent otrzyma wsparcie bez konieczności wykazywania winy personelu, co ogranicza konflikt i napięcie.

Czego fundusz nie obejmuje

Fundusz nie dotyczy zdarzeń poza hospitalizacją finansowaną przez NFZ, skutków leczenia, na które pacjent wyraził świadomą zgodę. Jeżeli pacjent otrzymał świadczenie z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych, nie może później wytaczać przeciwko lekarzowi ani placówce leczniczej dodatkowych roszczeń cywilnych w związku z tym samym zdarzeniem medycznym.

Postulaty lekarzy

Przedstawiciele samorządu lekarskiego domagają się wdrożenia pełnego systemu no fault, czyli takiego modelu odpowiedzialności za szkody medyczne, który znosi orzekanie o winie lekarza lub personelu i pozwala skupić się na analizie przyczyn zdarzeń oraz poprawie bezpieczeństwa pacjentów, zamiast na szukaniu winnego. W obecnie funkcjonującym systemie odpowiedzialności opartej na winie w sytuacji rosnącej liczby roszczeń lekarze mogą czuć się niepewnie. Mogą podejmować decyzje kliniczne bardziej w obawie przed zarzutami niż w oparciu o racjonalną metodę leczenia. Sprzyja to medycynie defensywnej, gdy lekarze zlecają dodatkowe badania lub unikają ryzykownych procedur głównie z obawy przed sprawami prawnymi, a nie z medycznej konieczności.