Rząd szykuje dużą reformę kształcenia lekarzy

Do wykazu prac legislacyjnych rządu trafił projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (nr UD384). Propozycje przygotowane przez Ministerstwo Zdrowia przewidują jedne z największych zmian w systemie kształcenia i egzaminowania lekarzy od lat, zarówno w stażu podyplomowym, egzaminach, jak i zasadach specjalizacji oraz wykonywaniu zawodu.

Krótszy staż, szybsza specjalizacja

Jedną z najbardziej radykalnych zmian jest skrócenie stażu podyplomowego do 6 miesięcy. Obecnie trwa on ponad rok. Choć młodzi lekarze sprzeciwiają się temu, rząd argumentuje, że to kompromis między uczelniami, które postulowały całkowitą likwidację stażu, a samorządem lekarskim, który chce jego utrzymania.

Według uzasadnienia lekarze szybciej rozpoczną specjalizację, co ma poprawić dostępność świadczeń. Jednocześnie resort przewiduje oszczędności budżetowe – już w 2027 r. będzie to ok. 683 mln zł.

Trudniejsze egzaminy 

Projekt zmienia system egzaminów:

• LEK i LDEK mają składać się wyłącznie z pytań tajnych, co oznacza odejście od jawnej bazy testów,

• wraca ustna część Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES),

• wprowadzony zostanie nowy Państwowy Egzamin Kompetencyjny (PEK) w trakcie specjalizacji,

• pojawi się także Specjalizacyjny Egzamin Weryfikacyjny (SEW) dla lekarzy spoza UE.

Dodatkowo lekarze będą musieli płacić za każde podejście do PES.

Zmiany w specjalizacjach 

Nowelizacja przewiduje też istotne zmiany w systemie rezydentur:

• lekarze mają być kierowani do ośrodków tam, gdzie brakuje specjalistów w danym województwie,

• zniesiony zostanie obowiązek 6-miesięcznego stażu w szpitalach podstawowego zabezpieczenia,

• wprowadzony zostanie mechanizm premiowania niektórych specjalizacji dodatkowymi punktami.

To oznacza większy wpływ państwa na rozmieszczenie lekarzy w systemie ochrony zdrowia.

Większa kontrola i nowe obowiązki

Projekt zakłada również:

• ostrzejsze egzekwowanie obowiązku doskonalenia zawodowego,

• nowe zasady certyfikacji umiejętności przez CMKP,

• większą kontrolę nad lekarzami pracującymi w tzw. procedurze uproszczonej,

• zmiany w zasadach prowadzenia eksperymentów medycznych.

Kontrowersyjne zapisy

Część zmian, jak możliwość wcześniejszego samodzielnego udzielania świadczeń po PEK, może być korzystna dla młodych lekarzy, projekt zawiera również rozwiązania, które nie wszyscy popierają. Punkty sporne to m.in.: odpłatność za PES, powrót egzaminu ustnego PES, który oznacza większą uznaniowość ocen, likwidacja jawnej bazy pytań LEK/LDEK, a także przeliczanie starych wyników LEK współczynnikiem 0,7. Ponadto kontrowersyjne jest kierowanie na specjalizacje według potrzeb systemu, a nie wyłącznie wyboru lekarza, skrócenie stażu – krytykowane przez część środowiska jako potencjalne obniżenie praktycznego przygotowania oraz zaostrzenie zasad dla lekarzy spoza UE, w tym dodatkowy egzamin weryfikacyjny.

Projekt przewiduje też rozwiązania o charakterze systemowym, które wzmacniają rolę państwa i instytucji centralnych (np. CMKP) w kształtowaniu ścieżki zawodowej lekarzy.

Terminy wdrożenia zmian

Zgodnie z wykazem prac legislacyjnych rząd planuje przyjąć projekt w II kwartale 2026 r. Propozycje będą musiały przejść konsultacje publiczne i dalsze prace legislacyjne.

Już teraz jednak widać, że projekt może wywołać sprzeciw, szczególnie zapisy związane z ograniczeniami dla autonomii i warunków pracy lekarzy.