Samorząd lekarski krytykuje rozwiązania w projekcie dotyczącym stwierdzania zgonów

Naczelna Rada Lekarska (NRL) w swoim stanowisku z 27 marca 2026 r. odniosła się do najnowszej wersji projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej, który reguluje zasady stwierdzania zgonów, wystawiania kart zgonów i organizację pracy w związku z ustalaniem faktu zgonu. Projekt został przygotowany i opublikowany przez Ministerstwo Zdrowia. Samorząd lekarski podkreśla, że choć kierunek regulacji jest słuszny, obecne propozycje budzą poważne zastrzeżenia.

Zmiany oczekiwane od lat

Projekt ma długą historię. Obecne przepisy dotyczące stwierdzania zgonów są przestarzałe – opierają się m.in. na ustawie z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 3 sierpnia 1961 r. w sprawie stwierdzenia zgonu i jego przyczyny, które nie odpowiadają realiom współczesnej organizacji ochrony zdrowia. 

Propozycje zmian pojawiały się od wielu lat, wraz z ideą wprowadzenia instytucji koronera, czyli lekarza specjalizującego się w stwierdzaniu zgonów oraz prowadzeniu powiązanych czynności medycznych i administracyjnych.

W listopadzie 2019 r. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt odrębnej ustawy o stwierdzaniu, dokumentowaniu i rejestracji zgonów. Zakładał wejście w życie części przepisów już od 1 stycznia 2021 r. Ostatecznie jednak ze względu na liczne uwagi nigdy nie trafił do Sejmu i nie został uchwalony.

Zastrzeżenia NRL do projektu z 2026 roku

Choć NRL pozytywnie ocenia inicjatywę aktualizacji przepisów, zgłasza wiele uwag.

1. Nazewnictwo funkcji „koronera”

Projekt rezygnuje z określenia „koroner” na rzecz „urzędowego lekarza do spraw zgonów”. NRL uważa to za nieadekwatne i mylące: „Lekarz ani nie jest urzędnikiem, ani nie jest lekarzem do spraw zgonów, ale do stwierdzania zgonów”. Samo stwierdzanie zgonu jest czynnością medyczną, nie administracyjną. 

2. Zbyt duże obciążenie lekarzy poza placówkami

Samorząd wskazuje, że projekt nakłada na lekarzy, w tym tych pracujących w nocnej i świątecznej opiece zdrowotnej (NPL), obowiązek stwierdzania zgonów poza placówkami, co jest organizacyjnie nieracjonalne i zwiększa obciążenie już mocno przeciążonych lekarzy. 

3. Procedura wezwania koronera

Zgodnie z projektem lekarz stwierdzający zgon ma zgłaszać wątpliwości do wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego, który decyduje o wezwaniu koronera. NRL uważa, że decyzja ta powinna należeć bezpośrednio do lekarza stwierdzającego zgon, który jako kompetentny specjalista najlepiej ocenia sytuację. 

4. Wynagrodzenia i ochrona prawna

Aktualny projekt przewiduje wynagrodzenie i ochronę prawną tylko dla koronera. NRL podkreśla, że wszyscy lekarze stwierdzający zgon powinni być wynagradzani i mieć odpowiednią ochronę prawną, np. zwrot kosztów dojazdu i ochronę porównywalną z funkcjonariuszem publicznym. 

5. Inne uwagi

Samorząd zgłasza również wątpliwości dotyczące powierzenia kwalifikacji do pełnienia funkcji przez rozporządzenie, niejasnych przepisów o przechowywaniu zwłok dzieci martwo urodzonych czy nieścisłości w terminologii i udostępnianiu informacji o zgonach z zachowaniem tajemnicy lekarskiej. 

NRL ostrzega, że bez uwzględnienia zgłoszonych korekt projekt w obecnej wersji może spowodować uciążliwości dla lekarzy i problemy organizacyjne.