Farmaceuci rosną w siłę w wakcynologii

Nowy szef Polskiego Towarzystwa Wakcynologii zapowiada zmianę priorytetów. – Chcemy przesunąć ciężar wakcynologii w stronę seniorów, to dziś nasz kluczowy cel. Istotną rolę w upowszechnieniu szczepień odegrają farmaceuci – mówi w rozmowie z Podyplomie.pl prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar, nowo wybrany przewodniczący Zarządu Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

Wybory zarządu odbyły się 28 marca podczas walnego zebrania członków Towarzystwa, natomiast stanowisko przewodniczącego zostało obsadzone 7 kwietnia. Organizacja założona w 2003 roku liczy około 1500 członków, z czego coraz istotniejszą grupę stanowią farmaceuci. Jak podkreśla prof. Ernest Kuchar, towarzystwo zmienia się dynamicznie, reagując na ewolucję systemu ochrony zdrowia i trendy demograficzne.

Apteki jako punkty strategiczne

Wraz z dopuszczeniem szczepień w aptekach – co po raz pierwszy nastąpiło w czasie pandemii w 2021 roku – rola farmaceutów w profilaktyce chorób zakaźnych gwałtownie się zwiększyła. Obecnie odsetek szczepień wykonywanych w tych placówkach oscyluje wokół 20 procent, co przełożyło się na strukturę samego Towarzystwa.

– Do tej pory w PTW dominowali lekarze, choć nie brakowało pielęgniarek i pracowników sanepidu. Obecnie farmaceuci stanowią drugą pod względem liczebności grupę zawodową. Zmiany te znalazły odzwierciedlenie w składzie zarządu, do którego wybrano trzech przedstawicieli tego zawodu – mówi prof. Kuchar. – Planujemy utworzenie specjalnej sekcji farmaceutów oraz rozszerzenie oferty praktycznych szkoleń i kursów, które pozwolą im jeszcze skuteczniej wspierać szczepienia w aptekach. Chcemy również stworzyć portal informacyjny dla szczepiących farmaceutów.

Cel: samodzielność seniorów

Kolejnym filarem nowej strategii jest przesunięcie akcentu z dominującej dotychczas wakcynologii pediatrycznej na profilaktykę zakażeń wśród osób starszych. Argumentacja prof. Kuchara wykracza tu poza standardową ochronę przed samą infekcją.

– Chcemy popularyzować szczepienia seniorów przeciwko grypie, półpaścowi, pneumokokom czy RSV nie tylko po to, by pacjent uniknął samej choroby, ale przede wszystkim po to, by zapobiec kaskadzie niefortunnych zdarzeń zdrowotnych – tłumaczy przewodniczący PTW. – Musimy zrozumieć, że ostra infekcja u osoby starszej to często dopiero początek problemów zdrowotnych i społecznych. Może ona stać się katalizatorem groźnych późnych następstw, takich jak incydenty sercowo-naczyniowe (zawały, udary) lub postępująca sarkopenia wynikająca z nagłego unieruchomienia w łóżku.

Ekspert podkreśla, że takie zdarzenia drastycznie obniżają jakość życia i są prostą drogą do utraty autonomii. – Naszym celem jest utrzymanie pacjenta w dobrym stanie zdrowia jak najdłużej, by nie stał się on osobą niesamodzielną, zdaną na stałe na wsparcie osób trzecich tylko dlatego, że w wyniku choroby zakaźnej doszło do załamania jego ogólnej kondycji. Szczepienia są więc w tej grupie wiekowej kluczowym narzędziem ochrony niezależności tych osób. W Polsce odsetek seniorów zaszczepionych przeciwko grypie wynosi jedynie kilkanaście procent – daleko nam do zalecanych przez WHO 75% w grupach ryzyka.

Bariery do usunięcia

PTW będzie postulowało wprowadzenie systemowych ułatwień w dostępie do szczepień dla seniorów. Wśród proponowanych rozwiązań znajduje się m.in. system powiadomień o terminach oraz pomoc w procesie zapisu. – Obecnie bariery technologiczne, jak trudność w obsłudze IKP dla osób starszych lub problemy z dodzwonieniem się do przychodni, gdy senior słabo słyszy, skutecznie zniechęcają starsze osoby. Chcemy zaproponować rozwiązania, które aktywnie wychodzą do pacjenta, zarówno w placówkach POZ, jak i w aptekach. Będą to zmiany ewolucyjne, nakierowane na komfort seniora – dodaje prof. Kuchar.

Sylwetka przewodniczącego
Prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar jest lekarzem pediatrą i specjalistą chorób zakaźnych z 30-letnią praktyką kliniczną. Kieruje Kliniką Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jest absolwentem Akademii Medycznej we Wrocławiu oraz Podyplomowych Studiów Zarządzania i Oceny Technologii Medycznej. Funkcję przewodniczącego Polskiego Towarzystwa Wakcynologii pełnił już w latach 2018-2023. Obecnie na tym stanowisku zastąpił prof. Jacka Wysockiego.