Fundusz naciska lekarzy, by ordynowali tańsze odpowiedniki

Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował komunikat dotyczący gwałtownego wzrostu kosztów refundacji leków. Poinformował w nim, że w 2025 r. wydatki na darmowe preparaty dla pacjentów sięgnęły już niemal 10 mld zł. Czy planuje wzmożony monitoring preskrypcji?

Jak podkreśla NFZ, od 2023 r. liczba pacjentów korzystających z leków wzrosła jedynie o 4,4 proc., podczas gdy koszty refundacji recept zwiększyły się aż o 25 proc.

Według analiz Funduszu jedną z przyczyn wzrostu wydatków jest przepisywanie leków o tym samym działaniu terapeutycznym, ale znacząco różniących się ceną.

Ten sam lek, różne koszty

NFZ wskazuje, że pacjenci objęci programem „65 plus” mają dostęp do wielu preparatów zawierających tę samą substancję czynną, w tej samej dawce i postaci, które zapewniają identyczny efekt terapeutyczny, ale kosztują system ochrony zdrowia zupełnie różne kwoty.

Przykładem są leki przeciwzakrzepowe. Jak podaje Fundusz, koszt jednego opakowania może wynosić od 65,45 zł do 370,07 zł, mimo zachowania tego samego efektu leczenia.

Fundusz podkreśla, że wybór tańszego odpowiednika nie oznacza pogorszenia jakości terapii ani ograniczenia dostępu do leczenia.

– „Pacjent nic nie traci – nadal otrzymuje darmowy skuteczny i bezpłatny lek, natomiast system ochrony zdrowia może efektywniej wykorzystywać środki publiczne” – zaznacza NFZ w komunikacie.

Instytucja przypomina również, że promowanie leków generycznych jest standardem w wielu krajach europejskich.

NFZ wysyła lekarzom analizy kosztów 

W komunikacie poinformowano także o rozpoczęciu działań informacyjnych skierowanych do lekarzy. NFZ, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, przekazuje medykom analizy dotyczące kosztów ordynowanych terapii oraz potencjalnych oszczędności wynikających z wyboru innych wariantów tych samych leków.

– „Przesyłamy pisma mówiące o tym, ile przeznaczamy na leczenie pacjentów będących pod opieką poszczególnych lekarzy oraz ile moglibyśmy zaoszczędzić przy wyborze innych wariantów tych samych terapii” – powiedział zastępca prezesa NFZ ds. Służb Mundurowych Miłosz Anczakowski.

Jak dodał:

– „Mamy już pierwsze odpowiedzi – lekarze często nie są świadomi różnic kosztowych i deklarują wykorzystanie przesłanych przez nas materiałów”.

NFZ podkreśla, że działania mają przede wszystkim charakter edukacyjny i analityczny.

– „Działamy dwutorowo, wykorzystując doświadczenia z przeszłości. Informujemy lekarzy o obserwowanych nieefektywnościach, równolegle prowadząc celowane działania kontrolne w innych obszarach” – wskazała Ewelina Matoga, dyrektor Departamentu Kontroli.

„Oszczędności bez uszczerbku dla pacjentów”

Według analiz Funduszu zmiana sposobu ordynowania leków — przy zachowaniu tej samej substancji czynnej, dawki i postaci — mogłaby przynieść oszczędności liczone nawet w setkach milionów złotych rocznie.

– „Wyobraźmy sobie sytuacje, że jeden lekarz, bez żadnego uszczerbku dla pacjentów, może pomóc NFZ zaoszczędzić 500 tys. złotych rocznie. Biorąc pod uwagę liczbę lekarzy, to naprawdę ogromny potencjał do racjonalizacji wydatków” – powiedział Filip Urbański, dyrektor Departamentu Analiz, Monitorowania Jakości i Optymalizacji Świadczeń.

Dodał również:

– „W przyszłości powinniśmy wprowadzić mechanizmy finansowe związane z promowaniem zwiększania efektywności wydatkowania środków publicznych będących w dyspozycji NFZ”.

Fundusz zaznacza jednak, że działania nie mają prowadzić do ograniczania terapii ani ingerowania w decyzje kliniczne lekarzy.

– „Podkreślmy: mówimy o tej samej substancji, postaci i dawce leku. Nie sugerujemy lekarzom zmiany terapii. Dajemy narzędzia do podejmowania decyzji, które uwalniają dodatkowe środki na leczenie nas wszystkich” – podkreśliła Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami w Centrali NFZ.

Rosnąca presja na budżet NFZ

Komunikat Funduszu wpisuje się w dyskusję o sytuacji finansowej publicznego systemu ochrony zdrowia. W ostatnich latach szybko rosną zarówno koszty świadczeń medycznych, jak i wydatki na refundację leków.

Plan finansowy NFZ na 2025 r. przekracza 220 mld zł, a sam budżet refundacyjny wynosi ponad 27 mld zł. Jednocześnie coraz większą część finansowania systemu stanowią dotacje z budżetu państwa.

Eksperci od dawna wskazują, że jednym z najprostszych sposobów ograniczania kosztów bez pogarszania jakości leczenia jest szersze wykorzystanie leków generycznych, czyli tańszych odpowiedników preparatów oryginalnych o tej samej skuteczności terapeutycznej.

Komunikat NFZ jest zapowiedzią, że lekarze muszą liczyć się z większym monitorowaniem kosztów ordynowanych terapii i zwiększać swoją świadomość na temat różnic cenowych między refundowanymi preparatami.