Zaburzenia stężenia glukozy związane ze stosowaniem leków. Część 1: hipoglikemia związana ze stosowaniem leków

Ten artykuł, a także drugi, który ukaże się w kolejnym numerze tego czasopisma, stanowi dwuczęściowy przegląd poświęcony nieprawidłowym stężeniom glukozy wywołanym przez działanie leków. W tym artykule dokonujemy przeglądu istotnych informacji klinicznych dotyczących występowania hipoglikemii wtórnej do stosowanych leków, a także omawiamy patomechanizmy leżące u podstawy tych zmian.
Kliniczna definicja hipoglikemii to: stężenie glukozy wystarczająco niskie, aby wywołać objawy wymienione w tabeli 1. W zależności od ciężkości objawy hipoglikemii mogą obejmować drażliwość, upośledzenie koncentracji, deficyty neurologiczne, drgawki, śpiączkę, a nawet śmierć mózgu. Objawy kliniczne są jednak odmienne u różnych osób. Niektórzy mogą odczuwać objawy hipoglikemii nawet wtedy, gdy stężenie glukozy w surowicy nie spełnia kryteriów hipoglikemiii odwrotnie: u niektórych chorych objawy nie pojawiają się mimo małych wartości glikemii.
Mimo że w piśmiennictwie można znaleźć różne definicje hipoglikemii, w wielu badaniach wyróżnia się hipoglikemię (bezobjawowe i objawowe małe stężenie glukozy) oraz ciężką hipoglikemię. W artykule tym omówione zostaną oba typy hipoglikemii.
Grupa robocza American Diabetes Association (ADA) – zajmująca się tematem hipoglikemii – zdefiniowała i sklasyfikowała hipoglikemię na podstawie ciężkości objawów występujących u chorych z rozpoznaną cukrzycą, co przedstawiono w tabeli 2. Ogólnie ciężka hipoglikemia rozwija się wtedy, kiedy spadek stężenia glukozy we krwi jest tak duży, że chory wymaga pomocy ze strony innej osoby w celu podania węglowodanów, glukagonu lub wykonania innych zabiegów ratunkowych. Ciężka hipoglikemia jest poważnym stanem klinicznym, który nadal stanowi jeden z najczęściej występujących ostrych stanów endokrynologicznych, z jakimi muszą się zmagać lekarze, pozostając czynnikiem ograniczającym skuteczne leczenie cukrzycy u wielu chorych.
Hipoglikemia jest związana z koniecznością częstszych przyjęć do szpitala, dłuższymi hospitalizacjami i istotną zachorowalnością i śmiertelnością wśród chorych na cukrzycę lub z hiperglikemią. W przeglądzie systematycznym 448 publikacji opisujących przypadki hipoglikemii wywołanej przez stosowane leki 90% z nich zostało sklasyfikowanych jako ciężkie hipoglikemie, podczas których występowały objawy wymagające pomocy innych osób.