Zasady profilaktyki ZUM u noworodków i niemowląt z prenatalnym podejrzeniem wady układu moczowego

Zalecenie 35. Farmakologiczna profilaktyka zakażeń układu moczowego u noworodków i niemowląt z prenatalnym podejrzeniem wady układu moczowego ogólnie nie jest zalecana, należy natomiast monitorować dziecko pod kątem wystąpienia ZUM.

Siła rekomendacji 1B

Zalecenie 36. Sugeruje się, aby rozważyć zastosowania farmakologicznej profilaktyki ZUM u

dziecka obarczonego dużym ryzykiem rozwoju zakażenia.

Siła rekomendacji 2D

Stosowanie farmakologicznej profilaktyki (FP) zakażeń układu moczowego (ZUM) u noworodków i niemowląt z prenatalnym podejrzeniem jego wady pozostaje przedmiotem dyskusji. Brakuje wystarczającej liczby badań klinicznych, oceniających efektywność i bezpieczeństwo takiego postępowania, co uniemożliwia sformułowanie jednoznacznych zaleceń w tym zakresie ^{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9} .

Z metaanalizy Bragi i wsp. wynika, że skumulowana częstość ZUM u dzieci z wodonerczem rozpoznanym prenatalnie była taka sama w grupie stosującej i niestosującej FP ² . Tylko w grupie dzieci z wodonerczem wysokiego stopnia przyjmujących profilaktycznie leki przeciwbakteryjne stwierdzono niższą częstość ZUM w porównaniu z badanymi bez FP (odpowiednio 14,6 vs 28,9%; p <0,01). Oszacowano, że zlecenie FP 7 pacjentom z wodonerczem wysokiego stopnia przekłada się na prewencję 1 incydentu ZUM ² .

Dane z piśmiennictwa wskazują na stosowanie farmakologicznej profilaktyki ZUM u noworodków/niemowląt z prenatalnym podejrzeniem wady układu moczowego (i postnatalnie potwierdzonymi anomaliami), obciążonych czynnikami dużego ryzyka ZUM. Zestawiono je w tabeli 1.

W retrospektywnym badaniu, które objęło 494 dzieci z rozpoznanym prenatalnie wodonerczem, diagnozowanych do 3 miesiąca życia i kontrolowanych co najmniej przez 3 miesiące od czasu pierwszego postnatalnego USG, nie stwierdzono związku między wystąpieniem ZUM a FP, nawet po uwzględnieniu stopnia wodonercza ⁹ .

Według kanadyjskich zaleceń (Canadian Urological Association/Pediatric Urologists of Canada) z 2017 r. stosowanie FP może przynieść większe korzyści u noworodków/niemowląt z wodonerczem III i IV stopnia według Society of Fetal Urology (SFU) ¹⁰ , poszerzonymi moczowodami i nieprawidłowościami w zakresie pęcherza moczowego ¹¹ . Z kolei z metaanalizy przeprowadzonej przez grupę europejskich ekspertów (European Association of Urology/European Society for Paediatric Urology Guideline Panel) wynika, że FP powinna być uwzględniana indywidualnie u pacjentów z poszerzeniem moczowodów, wysokiego stopnia wodonerczem oraz u nieobrzezanych chłopców ⁷ .

Nie ma zgodnych zaleceń dotyczących profilaktycznego stosowania leków przeciwbakteryjnych przy cewnikowaniu pęcherza moczowego u noworodków i niemowląt z prenatalnym podejrzeniem wady układu moczowego (pobranie moczu na posiew, cystouretrografia mikcyjna). Praktyka kliniczna w tym zakresie jest zróżnicowana. Farmakologiczna profilaktyka częściej jest stosowana u noworodków z wysokim stopniem wodonercza niż z niskim, a także częściej w przypadkach wodonercza i poszerzenia moczowodu niż izolowanego wodonercza ^{1, 3, 8, 11} .

Brakuje danych jednoznacznie wskazujących na rodzaj i dawkowanie leków w przypadku podjęcia decyzji o zastosowaniu FP. Najczęściej stosowane leki i ich dawki zestawiono w tabeli 2 (dawkowanie raz na dobę w godzinach wieczornych) ^{3, 4, 5, 6, 12, 13} .

Piśmiennictwo

1. Braga LH, Farrokhyar F, D'Cruz J, et al. Risk factors for febrile urinary tract infection in children with prenatal hydronephrosis: a prospective study. J Urol 2015;193(5 suppl.):1766-71
2. Braga LH, Mijovic H, Farrokhyar F, et al. Antibiotic prophylaxis for urinary tract infections in antenatal hydronephrosis. Pediatrics 2013;131:e251-61
3. Easterbrook B, Capolicchio JP, Braga LH. Antibiotic prophylaxis for prevention of urinary tract infections in prenatal hydronephrosis: an updated systematic review. Can Urol Assoc J 2017;11(1-2 Suppl.):S3-11
4. Herz D, Merguerian P, McQuiston L. Continuous antibiotic prophylaxis reduces the risk of febrile UTI in children with asymptomatic antenatal hydronephrosis with either ureteral dilation, high-grade vesicoureteral reflux, or ureterovesical junction obstruction. J Pediatr Urol 2014;10:650-4
5. Hong YK, Lee JH. Evaluation and Management of Antenatal Hydronephrosis Child Kidney Dis 2015;19:8-13
6. Leong SY, Afolabi TM, Tsu LV. The Management of Antenatal Hydronephrosis. US Pharm 2016;41(5):HS2-HS6
7. Silay MS, Undre S, Nambiar AK, et al. Role of antibiotic prophylaxis in antenatal hydronephrosis: a systematic review from the European Association of Urology/European Society for Paediatric Urology Guidelines Panel. J Pediatr Urol 2017;13(3):306-15
8. Storm DW, Braga LH, Cooper CS. Continuous Antibiotic Prophylaxis in Pediatric Urology. Urol Clin North Am 2018;45(4):525-38
9. Varda BK, Finkelstein JB, Wang HH, et al. The association between continuous antibiotic prophylaxis and UTI from birth until initial postnatal imaging evaluation among newborns with antenatal hydronephrosis. J Pediatr Urol 2018;14(6):539.e1-539.e6
10. Nguyen HT, Herndon CD, Cooper C, et al. Society for Fetal Urology consensus statement on the evaluation and management of antenatal hydronephrosis. J Pediatr Urol 2010;6: 212-31
11. Capolicchio JP, Braga LH, Szymanski KM. Canadian Urological Association/Pediatric Urologists of Canada guidelines on the investigation and management of antenatally detected hydronephrosis. Can Urol Assoc J 2018;12(4):85-92
12. Baskin LS. Postnatal management of fetal hydronephrosis. UpToDate 2019. Dostęp: 30.12.2019
13. Nickavar A, Sotoudeh K. Treatment and prophylaxis in pediatric urinary tract infection. Int J Prev Med 2011;2(1):4-9