Ultrasonografia nerwów obwodowych

badanie nie zapewnia informacji o zmianach strukturalnych w obrębie nerwu, pozwala ocenić tylko ich skutek. Po drugie, nie pozwala ocenić stosunków anatomicznych w bezpośrednim sąsiedztwie nerwu. Po trzecie, czułość i swoistość neurografii nie osiągają 100%. W około 10-20% przypadków chorych z typowymi objawami klinicznymi mononeuropatii z ucisku wynik badania neurofizjologicznego może być prawidłowy. Wreszcie, badanie jest zazwyczaj nieprzyjemne dla chorego, dość czasochłonne i drogie. Od około 20 lat na łamach literatury medycznej toczy się dyskusja, czy w związku z powyższym zasadne byłoby uzupełnienie lub nawet zastąpienie neurografii badaniem ultrasonograficznym nerwów obwodowych. Podejmowana jest także próba odpowiedzi na pytanie, czy wynik badania ultrasonograficznego może potwierdzić patologię nerwu w wypadku występowania typowych objawów klinicznych i ujemnego wyniku neurografii. Od roku 1990 tylko w odniesieniu do zespołu cieśni kanału nadgarstka ukazało się około 800 publikacji opisujących wykorzystanie badania USG. Ich podsumowaniem było opracowanie w 2012 roku wytycznych AANEM (American Asociation of Neuromuscular and Electrodiagnostic Medicine) dotyczących stosowania ultrasonografii w diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka, w których stwierdzono, że istnieją aktualnie dowody doświadczalne na uznanie tej metody za użyteczną diagnostycznie. Coraz więcej doniesień dotyczy wykorzystania ultrasonografii w diagnostyce innych mononeuropatii z ucisku oraz pozostałych ogniskowych chorób nerwów obwodowych. Celem niniejszego artykułu jest krótki przegląd aktualnych wytycznych i wiedzy na temat zastosowania badań ultrasonograficznych w diagnostyce najczęstszych mononeuropatii z ucisku.

Techniczne aspekty badania ultrasonograficznego nerwów obwodowych

Ogromną zaletą badania USG nerwów obwodowych jest to, że nie wymaga specjalnie do tego przeznaczonego sprzętu. Prawidłowej oceny większości nerwów w obrębie kończyn można dokonać, wykorzystując zwykłą sondę liniową, jaka w neurosonologii stosowana jest do badania przepływu krwi w tętnicach szyi. Ocena dopplerowska może stanowić dodatkowy atut badania. W większości doniesień wykorzystywano sondy o częstotliwości 7-12 MHz, przy czym ogólną zasadą jest, że do diagnostyki nerwów położonych powierzchownie (np. nerwu pośrodkowego przed wejściem do kanału nadgarstka), lepiej stosować sondy o wyższych częstotliwościach. Najlepsze są sondy o częstotliwościach 15-18 MHz, które umożliwiają bardzo dokładną ocenę nawet drobnych elementów anatomicznych płytko położonych tkanek miękkich. Nie są one jednak zwykle standardowym wyposażeniem aparatów USG duplex Doppler, gorzej też sprawdzają się w ocenie nerwów położonych głębiej. ¹ Udogodnienia techniczne ostatnich lat, takie jak poprawa wydajności aparatów i lepsze algorytmy obróbki obrazu stosowane już standardowo, sprawiają, że wizualizacja dość drobnych struktur, jakimi są nerwy obwodowe, staje się łatwiejsza.

Nerwy obwodowe uwidacznia się w przekroju poprzecznym i podłużnym. ^{1 0 3} W przekroju poprzecznym nerw ma owalny elipsoidalny lub bardziej spłaszczony i nieregularny zarys oraz charakterystyczną siatkowatą strukturę, która wiąże się z obecnością pęczków włókien nerwowych (aksonów), otoczonych hiperechogennym onerwiem (perineurium). Delikatna tkanka, która oddziela od siebie poszczególne aksony w pęczku (śródnerwie, endoneurium) w obrazie USG wysokiej rozdzielczości jest hipoechogenna. Nerw otoczony jest grubszą błoną – nanerwiem (epineurium), łatwą do uwidocznienia na obrazie ultrasonograficznym, na którym jest hiperechogeniczna. W przekroju podłużnym wyraźne hiperechogenne, równolegle położone linie wyznaczają nanerwie. Między nimi znajdują się równoległe linie o nieco mniejszej echogeniczności, które odpowiadają poszczególnym pęczkom włókien w obrębie nerwu (ryc. 1). Mięśnie charakteryzują się nieco mniejszą, a ścięgna – nieznacznie większą echogenicznością od nerwu.

Rycina 1. Obraz ultrasonograficzny nerwu obwodowego.

Diagnostyka ultrasonograficzna zespołu cieśni kanału nadgarstka

Rycina 2. USG nerwu pośrodkowego u osoby z zespołem cieśni nadgarstka prawego.

Przyczyną tej najczęstszej mononeuropatii jest ucisk nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, spowodowany stanem zapalnym nerwu, zmianami zwyrodnieniowymi lub rzadziej pourazowymi (np. po złamaniu stawu promieniowo-nadgarstkowego). Główne objawy to uczucie mrowienia i drętwienia w obrębie nadgarstka, palca wskazującego i środkowego, dodatnie objawy Tinela i Phalena, zanik mięśni kłębu kciuka, osłabienie siły i precyzji ruchów dłoni. Z ultrasonograficznego punktu widzenia istotnym elementem patofizjologii jest wtórny do niedokrwienia związanego z uciskiem, obrzęk nerwu pośrodkowego, zaznaczony najbardziej w odcinku tuż przed wejściem do kanału nadgarstka. Dlatego najważniejszym punktem ultrasonograficznej diagnostyki zespołu cieśni nadgarstka jest ocena pola powierzchni przekroju poprzecznego nerwu (cross-section area, CSA) (ryc. 2). W klasycznej publikacji Buchbergera i wsp. z 1991 roku ⁴ do pozostałych ultrasonograficznych objawów zespołu cieśni nadgarstka, poza powiększeniem pola powierzchni przekroju poprzecznego nerwu, zaliczono łukowate wygięcie troczka zginaczy i spłaszczenie nerwu w obrębie kanału.

Celem licznych badań, których wyniki opublikowano w ostatnich latach, ^{5 0 8} było określenie najwłaściwszego miejsca oceny oraz norm dla pola powierzchni przekroju nerwu. W doniesieniach opartych na największym materiale i o prawidłowej metodologii (rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka zweryfikowane badaniem neurofizjologicznym), kwalifikowanych jako badania klasy 1 i 2 wg AAN (American Academy of Neurology), ⁹ za najlepszą uznano ocenę pola powierzchni przekroju poprzecznego nerwu pośrodkowego tuż przed wejściem do kanału nadgarstka sondą liniową umieszczoną prostopadle do nerwu. Graniczna wartość pola powierzchni przekroju poprzecznego, powyżej której można postawić rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka, była różna i wahała się od 8,5 do 12 mm ² . Czułość metody oceniano w zakresie 65-97%, a swoistość od 50 do 98%. Według wspomnianych we wstępie wytycznych AANEM ⁹ dane te sugerują uznanie badania ultrasonograficznego za rekomendowane w rutynowej diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka (poziom dowodów A).

Mimo pozytywnej opinii AAN wielu autorów ¹⁰ sceptycznie odnosi się do uznania oceny ultrasonograficznej za równorzędną badaniu neurofizjologicznemu. Podkreślane są duży zakres czułości i swoistości badania, brak standardów stosowania optymalnej częstotliwości sondy ultrasonograficznej, duża subiektywność oceny, zależna od doświadczenia i umiejętności badającego, zmienność wynikająca z indywidualnych różnic w masie ciała i płci. Wreszcie wątpliwości budzi interpretacja wyników pozostających w tzw. szarej strefie, a więc pola przekroju poprzecznego o powierzchni 9-12 mm ² . Nie ma jasności, czy wyniki w tym zakresie kwalifikować jako stan prawidłowy, czy patologiczny. Kwestie te skłoniły wielu badaczy do poszukiwania alternatywnych metod i parametrów oceny. Jednym z bardziej obiecujących jest stosunek pola powierzchni przekroju nerwu na poziomie wejścia do kanału nadgarstka do pola powierzchni przekroju tego nerwu na poziomie przedramienia (około 1/2 długości przedramienia, lokalizacja zmienna w zależności od autorów). ^{11 0 13} We wspomnianych doniesieniach autorzy sugerują, że wprowadzenie współczynnika pomiaru może zwiększyć czułość, swoistość i dokładność badania. Według Hobsona-Webba i wsp. ¹¹ stosunek pola powierzchni przekroju nerwu pośrodkowego przed wejściem do kanału nadgarstka i na przedramieniu, w odległości 12 cm od nadgarstka, przekraczający 1,4 pozwala na rozpoznanie zespołu cieśni z 100% czułością.

Innym sposobem zwiększenia czułości i swoistości diagnostycznej jest uzupełnienie oceny w trybie B o badanie dopplerowskie. Ghasemi-Esfe i wsp. ¹⁴ uzupełnili pomiar pola powierzchni przekroju poprzecznego o ocenę dopplerowską nerwu w przekroju poprzecznym oraz podłużnym. Pomiarów dokonywano w opcji power Doppler, przy niskiej wartości PRF (pulse repetitive frequency) i największym możliwym do zastosowania wzmocnieniu, tak aby zmaksymalizować możliwość wykrycia przepływu żylnego w obrębie nerwu. W opinii autorów obecność uchwytnych cech przepływu żylnego sugeruje hiperwaskularyzację nerwu związaną z przewlekłym stanem zapalnym i obrzękiem. Połączenie badania dopplerowskiego z oceną powierzchni przekroju poprzecznego w opinii autorów pozwala osiągnąć czułość i swoistość porównywalną do neurografii. Częstym podejściem w najnowszych doniesieniach jest łączenie wszystkich trzech sposobów oceny (pomiar przekroju poprzecznego nerwu przed wejściem do kanału nadgarstka, ocena stosunku pola powierzchni nerwu w nadgarstku i na przedramieniu, ocena dopplerowska). ^{13 14} W interesującym doniesieniu Ghasemi-Esfe i wsp. ¹⁵ wykazali przy zastosowaniu trzech wspomnianych parametrów obecność ultrasonograficznych cech zespołu cieśni nadgarstka u osób z objawami klinicznymi i prawidłowym wynikiem badania neurofizjologicznego.

Domanasiewicz i wsp.¹⁶ w doniesieniu podsumowującym badania z udziałem prawie 90 pacjentów opisali u ok. 70% osób z zespołem cieśni nadgarstka objaw ześlizgu nerwu pośrodkowego na stronę promieniową dookoła ścięgien zginaczy powierzchownych palców II i III. W opinii autorów objaw ten jest cechą zaawansowanego stadium schorzenia i nie był obserwowany u osób zdrowych.

Należy jednak podkreślić, że obecnie brakuje w piśmiennictwie rzetelnej oceny znaczenia diagnostycznego parametrów ultrasonograficznych innych niż pole powierzchni przekroju nerwu pośrodkowego.

Niewątpliwą zaletą badania ultrasonograficznego jest możliwość uwidocznienia patologii lub anomalii anatomicznych przyczyniających się do wystąpienia objawów ucisku na nerw pośrodkowy. Należą do nich: torbiel galaretowata (ganglion), guzy, zapalenie pochewek ścięgien (synovitis), ropnie, blizny, dodatkowe brzuśce mięśni, przetrwała tętnica nerwu pośrodkowego, rozdwojony nerw pośrodkowy (występujący pod postacią dwóch gałązek [bifid median nerve]). ^{1 0 3} Część z tych patologii ma istotny wpływ na wybór i sposób leczenia. Według wytycznych AANEM uzupełnienie diagnostyki zespołu cieśni nadgarstka o badanie ultrasonograficzne jest uznane za wartościowe i może być rekomendowane (poziom dowodów B). ⁹

Zespół kanału łokciowego

Zespół kanału łokciowego jest drugą co do częstości neuropatią uciskową po zespole kanału nadgarstka. Do ucisku nerwu łokciowego może dojść praktycznie na całym jego przebiegu. Najczęściej do uszkodzenia z ucisku z zewnątrz dochodzi w wyniku przewlekłego i powtarzalnego podpierania okolicy łokciowej na przykład podczas pracy przy komputerze. Inne przyczyny uszkodzenia nerwu łokciowego to urazy w wyniku uderzenia, stany zapalne lub guzy kanału nerwu łokciowego. ^{17 18}

W licznych publikacjach informowano o istnieniu pięciu punktów możliwego uszkodzenia nerwu łokciowego na odcinku 5 cm dystalnie i 10 cm proksymalnie od nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej. ^{19 0 21}

Do objawów klinicznych występujących najczęściej w zespole kanału łokciowego należą: bóle kończyny, częściej pojawiające się w nocy, osłabienie zgięcia dłoniowego ręki, zaburzenia czucia w obrębie skóry unerwionej przez nerw łokciowy (palec V i IV ręki), osłabienie przywodzenia i odwodzenia palców związane z atrofią i dysfunkcją mięśni. ²² Asami opisał kilka podziałów nasilenia zespołu kanału łokciowego. Najczęściej wymieniany jest trójstopniowy podział, w którym w stopniu I opisywane są zaburzenia czucia, w stopniu II i III osłabienie i zanik mięśni. ²³

Rozpoznanie zespołu kanału łokciowego aktualnie stawianie jest na podstawie objawów klinicznych oraz badań pomocniczych elektrofizjologicznych, tj. elektroneurografii (ENG), elektromiografii (EMG) lub badań obrazujących, tj. RTG lub MR stawu łokciowego i nadgarstka. Najczęściej wykorzystywanym w diagnostyce zespołu kanału łokciowego jest badanie elektrofizjologiczne z oceną szybkości przewodzenia potencjałów czynnościowych. Jednak niektórzy badacze odnosili się krytycznie do diagnostyki elektrofizjologicznej, podnosząc rangę badania klinicznego. ^{22 24} Visser i wsp. ²⁵ w analizie 207 przypadków z klinicznie potwierdzonym zespołem kanału łokciowego wykazali zbliżone wyniki badania EMG i ultrasonografii.

Coraz więcej uwagi poświęca się roli badania ultrasonograficznego w diagnostyce uszkodzenia nerwu łokciowego. Zaletą USG jest możliwość oceny nerwu praktycznie na całym jego przebiegu. W obszarze kanału łokciowego badanie USG pozwala: ^{2 3}

• uwidocznić patologie, które prowadzą do kompresji nerwu, takie jak stany zapalne z pogrubieniem rozcięgna między głowami zginacza łokciowego nadgarstka, pogrubieniem więzadła pobocznego przyśrodkowego, nawarstwienia i ostrogi kostne w rowku nerwu łokciowego, gangliony, nerwiaki itp.,
• ocenić ruchomość nerwu podczas ruchów zgięcia i wyprostu w stawie łokciowym,
• ocenić nasilenie obrzęku nerwu (podobnie jak w przypadku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, ucisk na nerw łokciowy prowadzi do obrzęku ze zwiększeniem pola powierzchni przekroju poprzecznego i zmianą echogeniczności),
• dokonać kontroli stanu nerwu po zabiegu odbarczającym.

Nawrot i wsp. ²⁶ podkreślają znaczenie USG w dostarczaniu informacji o przyszłym polu operacyjnym w zespole kanału łokciowego.

Rycina 3. Kanał nerwu łokciowego.

Badanie nerwu łokciowego może być przeprowadzane w pozycji siedzącej, z kończyną górną ułożoną na miękkim podłożu i zrotowaną do wewnątrz, bądź w pozycji leżącej z kończyną górną zrotowaną i odwiedzioną. ^{27 28} Preferowana jest sonda liniowa o częstotliwości 7-12 MHz. Ocena nerwu dokonywana jest głównie w przekroju poprzecznym (ryc. 3). W kanale nerwu łokciowego nerw przedstawia się jako owalna struktura przypominająca plaster miodu, z hiperechogenną obwódką (nanerwiem), położona w pobliżu cienia nadkłykcia przyśrodkowego. Na przekroju podłużnym uwidacznia się jako pasmo z linijnymi, równoległymi obszarami o wysokiej i niskiej echogeniczności. Wizualizacja w przekroju podłużnym bywa utrudniona, ponieważ echogeniczność nerwu może nie różnić się istotnie od sąsiadujących mięśni (zginacza łokciowego nadgarstka), jest też nieco mniejsza w samym kanale nerwu łokciowego w porównaniu do pozostałych odcinków. Opcja dopplerowska może być użyteczna w odróżnieniu nerwu od przebiegających w sąsiedztwie naczyń łokciowych. Do określenia patologii w zespole kanału łokciowego, podobnie jak w przypadku kanału nadgarstka, służy pomiar pola powierzchni przekroju poprzecznego nerwu (cross-section area, CSA). Większość autorów zaleca ocenę przekroju poprzecznego nerwu na dłuższym odcinku, 4-5 cm powyżej i poniżej kanału ^{27 28} lub nawet w całym dostępnym zakresie na kończynie górnej. ³

W ostatnich latach opublikowano kilka doniesień, w których podjęto próbę ustalenia granicznych wartości pola powierzchni przekroju poprzecznego nerwu, powyżej których możliwe byłoby postawienie rozpoznania zespołu kanału łokciowego. ²⁹ Według Chiou i wsp. ²⁷ graniczną wartość stanowiło pole powierzchni 7,5 mm ² . U pacjentów z potwierdzonym neurofizjologicznie zespołem kanału łokciowego pole powierzchni przekroju poprzecznego wynosiło od 9 do 23 mm ² . Volpe i wsp. ²⁸ na podstawie analizy 50 przypadków uznali, że pole powierzchni przekroju porzecznego powyżej 10 mm ² pozwala na rozpoznanie zespołu z 88% czułością i swoistością. Ponadto, autorzy ci wykazali, że wielkość pola powierzchni przekroju poprzecznego nerwu łokciowego koreluje ze stopniem zaawansowania zmian w badaniu elektrofizjologicznym. W części doniesień nieprawidłowości uwidocznione w badaniu ultrasonograficznym (m.in. obrzęk nerwu, patologie powodujące ucisk) pozytywnie zweryfikowano podczas zabiegu odbarczającego. ²⁹ Boom i wsp. ³⁰ na podstawie analizy 56 przypadków przyjął nieco wyższy punkt odcięcia, uznając, że o obrzęku nerwu świadczy pole powierzchni przekroju poprzecznego przekraczające 11 mm ² . Najwyższą wartość graniczną >19 mm ² przedstawili Wiesler i wsp. ³¹ w doniesieniu podsumowującym badania z udziałem 14 pacjentów. Duży zakres wartości odcięcia dla pola powierzchni przekroju nerwu łokciowego proponowany w cytowanych powyżej i innych publikacjach powoduje, że ocena ultrasonograficzna nerwu łokciowego ma, jak dotąd, charakter pomocniczy w stosunku do neurografii.

Zespół kanału Guyona

Nerw łokciowy w nadgarstku wnika do przestrzeni zwanej kanałem Guyona, zlokalizowanej między kością grochowatą a haczykiem kości haczykowatej. Przez kanał ten bocznie do nerwu przebiega również tętnica łokciowa. Uszkodzenie nerwu łokciowego na poziomie kanału Guyona powoduje objawy pod postacią niedoczulicy przyśrodkowej powierzchni skóry dłoni, palca V i przyśrodkowej powierzchni palca IV, osłabienia mięśni kłębika i niekiedy mięśni wewnętrznych ręki wraz z ich zanikami. Zakres objawów zależy od miejsca uszkodzenia nerwu. Jeśli jest ono zlokalizowane bardziej proksymalnie, skutkuje deficytem czuciowym i ruchowym. Uszkodzenie nerwu w dystalnej części kanału Guyona prowadzi do bardziej wybiórczego deficytu ruchowego lub czuciowego (uszkodzenie gałęzi głębokiej lub powierzchownej nerwu łokciowego). ³² Przyczyna uszkodzenia jest najczęściej urazowa, częstą przyczyną jest długotrwały ucisk kłębika o kierownicę w czasie jazdy rowerem. Do innych przyczyn należy torbiel (ganglion) zlokalizowana często między kością grochowatą a trójgraniastą (pisotriquetrium ganglion), tętniak rzekomy tętnicy łokciowej, guz, dodatkowe brzuśce mięśni (np. przywodziciela palca małego). Uwidocznienie nerwu łokciowego w kanale Guyona jest nieco trudniejsze niż nerwu pośrodkowego i zazwyczaj wymaga sondy liniowej o częstotliwości powyżej 10 MHz. ^{1 0 3 32} Badanie przeprowadza się zazwyczaj na wysokości kości grochowatej, prostopadle i równolegle do osi długiej nerwu. W rozpoznaniu nerwu pomaga ustalenie lokalizacji tętnicy łokciowej (także w opcji dopplerowskiej), która przebiega w bezpośrednim sąsiedztwie. Główną zaletą badania jest możliwość potwierdzenia lub wykluczenia patologii strukturalnych powodujących kompresję nerwu, co ma znaczenie przy planowaniu leczenia. Rozpoznanie anomalii strukturalnych (torbieli, guzów itp.) stanowi wskazanie do leczenia operacyjnego. ³² Uszkodzenie w wyniku urazu może być leczone zachowawczo. Nie ustalono jak dotąd norm pola powierzchni przekroju nerwu łokciowego w kanale Guyona, pozwalających na potwierdzenie lub wykluczenie jego patologii.

Zespół kanału stępu

Schorzenie to, znacznie rzadsze niż zespół cieśni nadgarstka, wiąże się z uciskiem nerwu piszczelowego w kanale stępu zlokalizowanym za kostką przyśrodkową. W przestrzeni tej, ograniczonej powierzchownie przez sztywny troczek zginaczy, przebiegają obok nerwu piszczelowego ścięgna mięśni piszczelowego tylnego, zginacza długiego palucha, zginacza długiego palców, oraz tętnica i żyła piszczelowa. Ucisk na nerw piszczelowy lub na jego gałęzie (nerwy podeszwowe przyśrodkowy i boczny) powoduje nieprzyjemne odczucia w obrębie podeszwy pod postacią bólów promieniujących od okolicy kostki przyśrodkowej, pieczenia, mrowienia, uczucia wyładowań elektrycznych wzdłuż przyśrodkowej krawędzi stopy. Objawy nasilają się w czasie chodzenia, może towarzyszyć im osłabienie czucia w obszarze zaopatrywanym przez nerwy podeszwowe, a w późniejszym okresie niedowład drobnych mięśni zginaczy podeszwowych palców. ³³ Głównymi przyczynami ucisku na nerw piszczelowy są gangliony, żylaki kanału stępu, zapalenie pochewek ścięgnistych, urazy okolicy kostki przyśrodkowej i stawu skokowego. ^{33 34} Objawy kliniczne i elektrofizjologiczne uszkodzenia nerwu piszczelowego stwierdzano także u osób bez ewidentnej patologii uciskowej w obrębie kanału, ale z współistniejącą otyłością lub chorobami układowymi, takimi jak cukrzyca i reumatoidalne zapalenie stawów. ^{35 36}

Rycina 4. Kanał stępu.

Badanie ultrasonograficzne pozwala na szczegółową ocenę anatomii kanału stępu. ¹ Nerw piszczelowy, identyfikowany na podstawie typowego obrazu w przekroju poprzecznym i podłużnym, zlokalizowany jest ku tyłowi od ścięgna zginacza długiego palców, powierzchownie do ścięgna zginacza palucha i w bezpośrednim sąsiedztwie naczyń piszczelowych tylnych. Dlatego jego odnalezienie ułatwia dodatkowo identyfikacja naczyń krwionośnych w badaniu dopplerowskim. Zaleca się badanie głowicą liniową 10-15 MHz lub sektorową o częstotliwości 10 MHz ^{1 2 34} w dwóch płaszczyznach – wzdłuż osi łączącej środek kostki przyśrodkowej z guzem piętowym w celu uwidocznienia poprzecznego przekroju nerwu oraz prostopadle do tej osi celem uzyskania obrazu przekroju podłużnego (ryc. 4). Brakuje ściśle określonych norm dla pola powierzchni nerwu, za patologiczne uznaje się wrzecionowate jego poszerzenie na przekroju podłużnym z zatarciem siateczkowatej struktury obrazu przekroju poprzecznego. Możliwe jest także uwidocznienie patologii powodujących bezpośredni ucisk, takich jak gangliony lub żylaki żył piszczelowych. ² Dlatego cześć autorów zaleca stosowanie ultrasonografii w rutynowej diagnostyce zespołu kanału stępu. ³⁴

Podsumowanie

Badanie ultrasonograficzne wydaje się niezwykle atrakcyjnym narzędziem diagnostyki mononeuropatii uciskowych. Jest szybsze, mniej skomplikowane, mniej bolesne dla pacjenta i tańsze w porównaniu do neurografii. W odniesieniu do zespołu cieśni kanału nadgarstka aktualne wytyczne i dane z piśmiennictwa pozwalają uznać USG za metodę praktycznie równoważną w stosunku do badania neurofizjologicznego. W pozostałych zespołach cieśni główną zaletą ultrasonografii jest możliwość wizualizacji morfologii nerwu oraz patologii powodujących ucisk. Dlatego większość cytowanych w niniejszej pracy autorów zaleca rutynową ocenę ultrasonograficzną przed zabiegiem odbarczającym. Niezwykle atrakcyjnym tematem badań prowadzonych obecnie i w przyszłości wydaje się ocena echostruktury nerwów obwodowych za pomocą badania USG wysokiej rozdzielczości. W piśmiennictwie ostatnich lat pojawiają się już liczne doniesienia, w których przedstawiane są próby wykorzystania ilościowej i jakościowej oceny echogeniczności nerwów obwodowych w diagnostyce polineuropatii metabolicznych, np. polineuropatii cukrzycowej. ^{37 38} Poprawa rozdzielczości aparatów USG i udoskonalanie technik obróbki obrazu przyczyni się w najbliższych latach do gwałtownego wzrostu zainteresowania diagnostyką ultrasonograficzną nerwów obwodowych.