Genomika a ciągłość leczenia z powodu nowotworu

Kolejnym krokiem milowym było zapoczątkowanie badań wykorzystujących techniki oparte na mikromacierzach, które pozwoliły na kompleksową charakteryzację aktywności poszczególnych genów w większości rodzajów nowotworów (tzw. profile ekspresji genów). Równolegle prowadzone badania wielkoskalowe identyfikujące spektrum mutacji somatycznych dostarczyły wyczerpującego obrazu zmian molekularnych w genomach komórek nowotworowych, m.in. zmian liczby kopii fragmentów DNA (delecji i amplifikacji fragmentów chromosomów), rearanżacji chromosomalnych (np. translokacji lub inwersji) oraz zmian punktowych (insercji, delecji oraz punktowych substytucji). Ostatnio prace te uwieńczyło zsekwencjonowanie pełnych genomów nowotworów ludzkich, dzięki czemu stworzono obszerne katalogi mutacji somatycznych. Badania te pozwoliły na opisanie zestawów genów biorących udział w transformacji nowotworowej. Jednocześnie ustalenie charakteru zmienności dziedzicznej w poszczególnych populacjach zapoczątkowało falę badań poświęconych podatności na wystąpienie nowotworu, skupiając się przede wszystkim na wariantach genetycznych występujących częściej w poszczególnych populacjach i nieznacznie zwiększających ryzyko zachorowania na nowotwory. Opracowano też zestawy czynników biologicznych o udokumentowanym wpływie na aktywność większości genów, wśród których najczęściej wykorzystywanym mechanizmem jest interakcja transkryptów genów (mRNA) z krótkimi cząsteczkami RNA (short interfering RNA, siRNA) wpływającymi na ekspresję genów poprzez usuwanie związanego mRNA. Obecnie mechanizm siRNA pozwala na opracowanie nieznanego wcześniej podejścia do wyłączania aktywności genów in vivo, co jest wykorzystywane m.in. do badań systematycznych identyfikujących geny niezbędne dla przeżycia komórek nowotworowych oraz geny wpływające na podatność na działanie leków.
Wyniki powyższych badań, poza walorem poznawczym i zastosowaniem w badaniach podstawowych, znalazły już dziś zastosowanie w onkologii klinicznej. W niniejszym artykule przeanalizowano wpływ badań genomowych na klasyfikację nowotworów, markery rokownicze prognostyczne i predykcyjne, rozwój nowych metod leczenia farmakologicznego, strategie monitorowania przebiegu choroby oraz postępowanie z osobami, u których ryzyko podatności na zachorowanie na nowotwory jest większe.