Streszczenie
Kilka prac porusza trudne aspekty patologii w okresie noworodkowym. Mianowicie swoistą diagnostykę, konstelację objawów i leczenie noworodków z mnogimi wadami wrodzonymi, ich genetyczne podłoże i prognozy dotyczące kolejnych ciąż opisują Kaplan i Hudgins (komentarz M. Krajewska-Walasek). Z kolei Dagli i wsp. podkreślają trudności diagnostyczne wad wrodzonych metabolizmu, zwłaszcza u noworodków. W komentarzu J. Sykut-Cegielska zwraca uwagę, że nie tylko badania przesiewowe, ale ich interpretacja, a niejednokrotnie dostrzeżenie objawów klinicznych stanowią o szybkości rozpoznania. Inną poruszaną kwestią jest zachowanie się homeostazy żelaza u noworodków i wcześniaków (Collard). Praca przypomina mechanizmy transportu żelaza, jego metabolizm komórkowy oraz wrażliwość OUN na niedobór lub nadmiar żelaza. A. Klukowska w komentarzu do artykułu podkreśla, że zaburzenia stężenia żelaza w osoczu i komórkach mogą mieć niekorzystny wpływ na rozwój psychomotoryczny dziecka. Problematykę hematologiczną uzupełniają prezentacje kazuistyczne, tj. interpretacja badania morfologicznego krwi obwodowej u chłopca wielokrotnie leczonego preparatami żelaza (M. Szkiłłądź-Skiba i wsp.) czy zaburzenia krzepnięcia(DIC) z objawami skazy krwotocznej u dziewczynki z zespołem krótkiego jelita (Berkmezian, Gomperts) oraz dość typowy obraz plamicy krwotocznej Schőnleina-Henocha (Patraitis i wsp.). Jako m.in. diabetolog z satysfakcją zwracam uwagę na kwestie diabetologiczne związane z kwasicą ketonową u dzieci i nastolatków chorych na cukrzycę typu 1 (Cooke i Plotnick). Dotyczą głównie postępowania w tego typu sytuacji, które w zasadzie nie odbiega od zaleceń polskich, co zauważa w komentarzu E. Piontek, przypominając szczegóły postępowania w kwasicy ketonowej u dzieci. Problematyki cukrzycy typu 1 dotyczą wieloośrodkowe dyskusyjne badania związane z aktywnością fizyczną nastolatków z cukrzycą typu 1. Stąd z pełnym przekonaniem (wieloletnie doświadczenie kliniczne) popieram rozsądny komentarz Varmy dotyczący znaczenia aktywności fizycznej u chorych na cukrzycę typu 1. Pozostając w dziedzinie endokrynologii, warto zwrócić uwagę na mające praktyczną wartość obserwacje Männistö i wsp. dotyczące przeciwciał przeciwtarczycowych u matki jako wskaźnika niepowodzeń w okresie okołoporodowym z dyskusyjnym komentarzem Varmy, który ocenia je z punktu widzenia wieloetnicznego społeczeństwa amerykańskiego. Interesujące z punktu widzenia praktyki pediatrycznej są prezentacje dotyczące profilaktyki nawrotów zakażeń układu moczowego, sprowadzające potrzebę stosowania antybiotyków tylko do przypadków odpływów pęcherzowo-moczowodowych. O wiele rozsądniejszy wydaje się komentarz redakcji amerykańskiego wydania Pediatrics. Trudnym i swoistym zagadnieniem poruszanym przez Farrell i Del Rio jest hiponatremia, jej przyczyny i postępowanie, rzeczowo skomentowanym przez M. Zajączkowską, która zwraca uwagę, że należy zawsze ustalić, czy towarzyszy ona normowolemii, hiper lub hipowolemii. Kolejnym wątkiem są prezentacje o charakterze pulmunologicznym. Ważną dla pediatrów kwestię zawiera artykuł Durbina i Stille’a omawiający czynniki chorobotwórcze zapalenia płuc i kliniczne zespoły zapalenia płuc w odniesieniu do wieku dziecka, ich leczenie i – co najważniejsze – możliwości zapobiegania. Z kolei autorzy (Posner i Needleman) artykułu przypominającego nam o rodzajach i przyczynach odmy opłucnowej podkreślają potrzebę szybkości rozpoznania odmy i jej typu dla właściwego postępowania. Aspekty związane z przyczynami i chirurgiczny punkt widzenia przedstawia w komentarzu L. Bacewicz. Problematykę dotyczącą klatki piersiowej prezentuje szeroko opis przypadku (L. Ziółkowska, A. Turska-Krawiec) dotyczący nastolatka z bólem w klatce piersiowej, przedstawiający wachlarz przyczyn i różnicowanie. Prezentowany Państwu zeszyt Pediatrii po Dyplomie kończy mijający rok, a zbliżające się święta Bożego Narodzenia nastrajają do subiektywnych i filozoficznych przemyśleń. Wśród nocnej ciszy
w swym sercu ciszy, chwilę zadumy
i zamyślenia
*
od wielu wieków
świat się nie zmienia Prof. dr hab. Leszek Szewczyk